Δεν γνωρίζει κανείς αν η απεργία στέφθηκε με επιτυχία. Τα λιγοστά στοιχεία που αντλούνται από τον Τύπο της εποχής, οδηγούν στο συμπέρασμα πως αυτή η απεργία, που αποτελεί ορόσημο στην ιστορία του εργατικού κινήματος της χώρας -γιατί ήταν η πρώτη μαζική κινητοποίηση εργατριών-, έγινε αυθόρμητα και ανοργάνωτα, όταν ο εργοδότης αποφάσισε να μειώσει κατά 20% την μικρή αμοιβή που έπαιρναν και που δεν έφτανε ούτε για τη συντήρησή τους.

Τα εργοστάσια Ρετσίνα

Το 1871 οι αδελφοί Θεόδωρος, Αλέξανδρος και Δημήτριος Ρετσίνας, που έχουν τις ρίζες τους στην Πελοπόννησο, ιδρύουν το πρώτο τους εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας στον Πειραιά με την επωνυμία «Αδελφοί Ρετσίνα». Στην περιοχή της Λεύκας λειτουργεί νηματουργείο με 5.000 ατράκτους και ατμομηχανή 60 ίππων. Τα χρόνια που ακολούθησαν δημιουργείται υφαντήριο και βαφείο και στις αρχές της δεκαετίας του 1890 η επιχείρηση Ρετσίνα διαθέτει πέντε εργοστάσια στον Πειραιά, με 2.000 εργάτες και εργάτριες. Με την ανατολή του 20ού αιώνα η επιχείρηση Ρετσίνα είναι η μεγαλύτερη κλωστοϋφαντουργία της χώρας και χιλιάδες εργατών και εργατριών από όλες τις συνοικίες του Πειραιά εργάζονται στα εργοστάσιά της. Η οικογενειακή επιχείρηση που έχει αναπτυχθεί σε υφαντουργία βαμβακερών υφασμάτων, γνωστών με το όνομα «ρετσίνες» γίνεται η σημαντικότερη των Βαλκανίων και τα υφάσματα της είναι περιζήτητα.

Η οικογένεια Ρετσίνα την εποχή αυτή κυριαρχεί στην οικονομική και πολιτική ζωή του Πειραιά. Ο Θεόδωρος Ρετσίνας εκλέγεται δήμαρχος της πόλης και στη συνέχεια βουλευτής με το κόμμα του Χαρίλαου Τρικούπη.

Οι εργάτριες της εποχής ξεκινούν να δουλεύουν στα 10 με 12 τους χρόνια, εργάζονται 12 με 14 ώρες την ημέρα και πληρώνονται με το μισό ή και ακόμα πιο κάτω από το μεροκάματο που λαμβάνουν οι άνδρες.

Η θέση της εργάτριας στην Ελλάδα του 1890

Το Μάιο του 1894 η εφημερίδα «Ακρόπολις» δημοσιεύει στην πρώτη σελίδα άρθρο με τον τίτλο «Ο εργατικός κόσμος εν Ελλάδι – Οι φαμπρικούδες». Το δημοσίευμα αυτό δίνει την εικόνα και τις συνθήκες για την εργάτρια της εποχής. Μαθαίνουμε ότι στα υφαντουργεία ξεκινούν εργασία ακόμη και κορίτσια οκτώ, εννιά και δέκα ετών, γυναίκες χλωμές, ρακένδυτες, εξαθλιωμένες που βγήκαν στην παραγωγή για να επιβιώσουν και με μεροκάματα στο μισό ή στο ένα τρίτο από αυτά που έπαιρναν οι άνδρες.

Η Καλλιρρόη Παρρέν

Στην Ελλάδα οι πρώτες φωνές διαμαρτυρίας, προκειμένου να θεσπισθούν προστατευτικοί νόμοι για την εργάτρια, προέρχονται από γυναίκες διανοούμενες που ανήκουν στην αστική τάξη. Η διευθύντρια του περιοδικού «Εφημερίς των Κυριών» Καλλιρρόη Παρρέν ζητεί το 1890 να καθορισθούν με νόμο οι ώρες εργασίας των γυναικών.

Την εικόνα της εργάτριας εκείνης της εποχής πέτυχε να διατηρήσει ζωντανή η Καλλιρρόη Παρρέν μέσα από την Εφημερίδα των Κυριών. Το εβδομαδιαίο περιοδικό της, που το 1892 έρχεται δεύτερο σε κυκλοφορία από τα εβδομαδιαία έντυπα, με πρώτο τον «Ρωμηό» του Σουρή, είναι η σημαντικότερη πηγή γνώσης για την πραγματική κατάσταση των γυναικών και είναι το έντυπο που παίρνει σαφή θέση για το δίκαιο της απεργίας των εργατριών του Ρετσίνα τον Απρίλιο του 1892.

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΚΥΡΙΩΝ
Απεργία εργατριών εν Πειραιεί
«Περί τας 60 εκ των εργαζομένων γυναικών εις το εν Πειραιεί Νηματουργείον των αδελφών Ρετσίνα, ενήργησαν απεργία άμα ως εγένετο αυταίς γνωστόν, ότι ηλαττώθη το ημερομίσθιόν των. Αι απεργήσασαι ανηνέχθησαν εις την διεύθυνσιν του καταστήματος, ζητούσαι τη διόρθωσιν του αδίκου τούτου μέτρου.
Εν εποχή καθ΄ην πάντα τα τρόφιμα και λοιπά είδη της απολύτου ανάγκης έχουσιν υπερτιμηθεί, φρονούμεν, ότι έδει να αυξηθεί το ημερομίσθιον των πτωχών εργατίδων, αίτινες δι΄όλης της ημέρας εργαζόμεναι, μόλις πορίζονται τον επιούσιον άρτον, πλουτίζοντες ολονέν δια του ιδρώτος αυτών τα βαλάντια των εργοστασιαρχών».

«Εφημερίς» 14 Απριλίου 1892
Απεργία εργατριών
«Χθες την πρωίαν περί τα 50 κοράσια ανήκοντα εις το δεύτερον εργοστάσιον των αδελφών Ρετσίνα συνελθόντα κατά την Λάκκαν Βάβουλα εν Πειραιεί συνεφώνησαν ν΄απόσχουν της εργασίας των. Αίτιον της απεργίας των αυτής ην ότι δι΄έκαστον τόπι πανίου, ενώ μέχρι τούδε επληρώνοντο προς 80 λεπτά τους ανηγγέλθη ότι εις το εξής θα πληρώνονται μόνον 65. Αι εργάτριαι εκείθεν μετέβησαν εν σώματι εις την διεύθυνσιν του εργοστασίου, όπως υποβάλωσι τα παράπονά των».

perierga.gr

Όπως καταγγέλλει ο πρόεδρος του Συνδικάτου Εργατοϋπαλλήλων Τουριστικών-Επισιτιστικών επιχειρήσεων Θεσσαλονίκης – Πιερίας – Χαλκιδικής, κ. Κυριάκος Τσιαούσης, «εργαζόμενος σε ξενοδοχείο της Χαλκιδικής, απολύθηκε γιατί δήλωσε συμμετοχή στην απεργία» και «προφανώς παρότρυνε και τους συναδέλφους του να κάνουν κάτι αντίστοιχο».

Ο κ. Τσιαούσης σημείωσε πως «Δεν θα τους περάσει και δεν θα μας εκφοβίσουν. Απεναντίας να μας περιμένουν να απαντήσουμε». Και συνέχισε λέγοντας πως με την απεργία οι εργαζόμενοι απαιτούν «κατοχύρωση κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας μέσα στους χώρους δουλειάς, μέσω των οποίων θα ανακτούμε όλες τις απώλειες που έχουμε υποστεί τα τελευταία χρόνια. Ζητάμε να είναι υποχρεωτικές για όλους. Επίσης, βασικό ζήτημα είναι το πώς θα παρθούν μέτρα υγιεινής και ασφάλειας και μέτρα στήριξης και προστασίας των ανέργων και των εποχικά εργαζόμενων, οι οποίοι δυστυχώς για τον κλάδο μας αποτελούν και την συντριπτική πλειοψηφία».

«Ο κλάδος μας είναι ένας κλάδος μέσα στον οποίο οι επιχειρηματίες, οι μεγαλοξενοδόχοι πραγματοποιούν ρεκόρ κερδών. Επίσης η περιφέρεια Κ. Μακεδονίας είναι μέσα στις πρώτες περιφέρειες σε τουρισμό. Στον αντίποδα βλέπουμε εργαζόμενους να εργάζονται ήλιο με ήλιο, με ελαστικές σχέσεις εργασίας, με ψίχουλα, να φτάνουν στο σημείο να πέφτουν λιπόθυμοι, να χουμε ακόμη και νεκρούς», δήλωσε ο ίδιος. Νεκρούς είχαμε στον κλάδο του επισιτισμού, στους ντελιβεράδες, είπε, ερωτηθείς σχετικά. Πρόσθεσε ότι «δεν στεκόμαστε στο μεμονωμένο γεγονός. Αυτό το πράγμα παίρνει έκταση, δεν αφορά μόνο τον κλάδο μας». «Φαίνεται ότι και οι ζωές μας είναι αναλώσιμες. Είναι κάτι που ξεπερνιέται εύκολα προκειμένου να διασφαλιστούν τα κέρδη», όπως υποστήριξε.

Έκανε επίσης λόγο για τεράστιο ποσοστό μαύρης εργασίας στον κλάδο του τουρισμού, η οποία όπως τόνισε, εκφράζεται «και με όλους αυτούς που πάνε στο όνομα της πρακτικής άσκησης  και δεν έχουν την απαραίτητη ασφάλιση ενώ βγάζουν όλο το χαμαλίκι, εκφράζεται με όσους δουλεύουν 7 μέρες την εβδομάδα χωρίς ρεπό, χωρίς μια μέρα άδεια και η εργοδοσία τους κολλάει ένα με δυο ένσημα την εβδομάδα».

Οι εργοδότες οι οποίοι είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, αποτελούν δυστυχώς την εξαίρεση και όχι τον κανόνα, σύμφωνα με τον κ. Τσιαούση. «Αυτό παίρνει ακόμη πιο μεγάλες διαστάσεις σε χώρους που δουλεύουν καθαρά τουριστικά όπως είναι για παράδειγμα η Χαλκιδική», είπε ο ίδιος.

Η Ομοσπονδία κατηγορεί την κυβέρνηση ότι με τη νέα νομοθεσία διευκολύνει τις ομαδικές απολύσεις επιμένοντας «στην προγραμματισμένη φτωχοποίηση της κοινωνίας από την υπερφορολόγηση, την ακρίβεια και στην επιβολή πολλαπλών μειώσεων στις κοινωνικοασφαλιστικές παροχές, όπως με το αυθαίρετο νέο κούρεμα στο εφάπαξ και την αρπαγή των εισφορών, των αποθεματικών και της περιουσίας του Ταμείου Πρόνοιας Ξενοδοχοϋπαλλήλων».

Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσαν σήμερα μέλη του συνδικάτου κατήγγειλαν τις συνθήκες εργασίας, ασφάλισης και τους όρους υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων. «Είναι χαρακτηριστικό ότι στον κλάδο μας έχουν καταγραφεί 14 μορφές ελαστικής εργασίας (εποχικοί, συμβασιούχοι ορισμένου χρόνου, μερικής εργασίας, διαλείπουσας και εκ περιτροπής εργασίας, εργολαβίες, μαθητείας), ενώ οι αφίξεις ρεκόρ και οι αυξήσεις στους τζίρους των επιχειρηματιών πατάνε πάνω σε διαλυμένα ωράρια και σε λιπόθυμους από την εντατική εργασία εργαζόμενους» δήλωσε ο πρόεδρος του συνδικάτου Κυριάκος Τσιαούσης.

Σύμφωνα με καταγγελίες εργαζομένων τέτοια προβλήματα είναι ιδιαίτερα έντονα σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες (κυρίως στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής), όπως επίσης σε μεγάλα κάμπινγκ, σε φούρνους, σε μπιτς μπαρ, σε καφετέριες, ακόμη και σε παιδικές κατασκηνώσεις. Στη γενική συνέλευση, εξάλλου, των εργαζομένων, αναφέρθηκαν περιπτώσεις απλήρωτων εργαζόμενων από την περσινή σεζόν, όπως και εργαζόμενων που δουλεύουν όλη την καλοκαιρινή σεζόν με μόλις ένα ή δύο ρεπό ή εργαζόμενων με ωράρια από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Κατήγγειλαν, επίσης, το καθεστώς εργολαβιών από πρακτορεία που εμφανίζονται τις περιόδους πριν το καλοκαίρι και προσλαμβάνουν εργαζόμενους χωρίς συμβάσεις και στη συνέχεια «τους δανείζουν» στις τουριστικές επιχειρήσεις. «Υπάρχει η τάση οι “παλιοί” εργαζόμενοι να αντικαθίστανται από τις επιχειρήσεις με “μαθητευόμενους του ΟΑΕΔ και των ΙΕΚ” που πληρώνονται ελάχιστα, χωρίς ασφάλιση και με εξοντωτικά ωράρια» είπε ο κ. Τσιαούσης, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των κινητοποιήσεων.

Το Συνδικάτο ζητεί συλλογικές συμβάσεις εργασίας στον κλάδο, με 35ωρο και πενθήμερο, επαναφορά των βαρέων και ανθυγιεινών και του εφάπαξ στην 20ετία, κατάργηση της «ενοικιαζόμενης» εργασίας, αμοιβή της πρακτικής των σπουδαστών σύμφωνα με τη συλλογική σύμβαση, επίδομα ανεργίας μέχρι την επαναπρόσληψη και μέτρα για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων.