Είναι πλέον επιβεβαιωμένο ότι η μαύρη σοκολάτα με περιεκτικότητα 70% σε κακάο έχει θετική επίδραση στο στρες, στα επίπεδα φλεγμονής, στη διάθεση, στη μνήμη και στην ανοσία έναντι πολλών ασθενειών.

Σύμφωνα με δύο μελέτες που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο ετήσιο συνέδριο Πειραματικής Βιολογίας της Αμερικανικής Εταιρείας για τη Φαρμακολογία και την Πειραματική Θεραπευτική (American Society for Pharmacology and Experimental Therapeutics, ASPET) στο Σαν Ντιέγκο, η μαύρη σοκολάτα ωφελεί τη λειτουργία της καρδιάς και του εγκεφάλου.

Καρδιακή λειτουργία

Η κατανάλωση σοκολάτας με μέτρο σχετίζεται με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο διάγνωσης κολπικής μαρμαρυγής, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Heart.

Ερευνητές του Τμήματος Επιδημιολογίας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, με επικεφαλής την Ελίζαμπεθ Μοστόφσκι, ανέλυσαν στοιχεία για 55.500 άτομα 50 έως 64 ετών, συσχετίζοντας την κατάσταση της υγείας τους με τη διατροφή τους και άλλους παράγοντες. Σε διάστημα 13,5 ετών διαγνώστηκαν 3.346 περιπτώσεις κολπικής μαρμαρυγής, της συχνότερης καρδιακής αρρυθμίας.

Από την επεξεργασία των δεδομένων προέκυψε ότι όσο περισσότερη σοκολάτα έτρωγε κανείς (έως ένα όριο) τόσο μειωνόταν η πιθανότητα να διαγνωστεί με κολπική μαρμαρυγή. Για την κατανάλωση δύο έως έξι μερίδων την εβδομάδα, ο κίνδυνος ήταν κατά μέσο όρο 20% μικρότερος, για μία μερίδα την εβδομάδα ήταν 17% μικρότερος, ενώ για μία έως τρεις μερίδες τον μήνα η μείωση του κινδύνου ήταν 10%. Ως μερίδα θεωρήθηκαν τα 30 γραμμάρια περίπου.

Εγκεφαλική λειτουργία

Όσοι τρώνε 100 γραμμάρια σοκολάτα καθημερινά, αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακό επεισόδιο, όπως έμφραγμα και εγκεφαλικό, σύμφωνα με μια βρετανική επιστημονική έρευνα. Επιστήμονες, με επικεφαλής τον καθηγητή Φίο Μίιντ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Αμπερντίν στη Σκωτία, πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση οκτώ μελετών για τη σχέση σοκολάτας και καρδιαγγειακών παθήσεων. Στις μελέτες αυτές έλαβαν μέρος περίπου 158 χιλιάδες άτομα και κάλυπταν μια περίοδο 12 ετών κατά μέσο όρο.

Περίπου το 20% των συμμετεχόντων ανέφεραν ότι δεν έτρωγαν καθόλου σοκολάτα. Μεταξύ των υπολοίπων, η μέση ημερήσια κατανάλωση ήταν επτά γραμμάρια, ενώ μερικοί έτρωγαν έως 100 γραμμάρια τη μέρα. Η ανάλυση έδειξε ότι αυτή η τελευταία ομάδα, που έτρωγε την περισσότερη σοκολάτα, αποτελούνταν κυρίως από νεότερα άτομα, με μικρότερο βάρος, μικρότερη αρτηριακή πίεση και λιγότερες πρωτεΐνες λόγω φλεγμονής, ενώ παράλληλα τα άτομα αυτά ασκούνταν περισσότερο – πρόκειται για παράγοντες που στο σύνολό τους μειώνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι υπολογισμοί έδειξαν ότι, σε σχέση με όσους δεν έτρωγαν καθόλου σοκολάτα, όσοι έτρωγαν πολλή, κινδύνευαν κατά 11% λιγότερο από καρδιαγγειακή νόσο, κατά 25% λιγότερο από θάνατο λόγω καρδιαγγειακού επεισοδίου και κατά 23% λιγότερο από εγκεφαλικό.

Onmed.gr

Το θετικό είναι ότι ο καρκίνος του εγκεφάλου επηρεάζει λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Επειδή η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου έχει ελάχιστα ή καθόλου συμπτώματα, τα οποία παραπέμπουν σε άλλες καταστάσεις, δείτε οκτώ ύπουλα σημάδια, προκειμένου να ζητήσετε ιατρική βοήθεια.

Επίμονοι πονοκέφαλοι: Ακόμη και οι γιατροί δυσκολεύονται στη διάκριση των πονοκεφάλων και της ημικρανίας που προκαλεί ένας όγκος στον εγκέφαλο από αυτούς που οφείλονται σε άλλες αιτίες. Η πιο αξιόπιστη ένδειξη, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ένας «νέος» καθημερινός πονοκέφαλος που δεν υποχωρεί. Αυτοί οι πονοκέφαλοι τείνουν να επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου και είναι συχνά παρόντες ακόμη και το πρωί που ξυπνάτε, όταν η πίεση στο εσωτερικό του κρανίου είναι υψηλή λόγω της μακράς παραμονής στο κρεβάτι. Η έντασή του μπορεί επίσης να ποικίλλει, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή την ταχύτητα ανάπτυξής του. Ένας μικρός όγκος που αναπτύσσεται γρήγορα μπορεί να προκαλέσει τον ίδιο πόνο με ένα μεγάλο όγκο που αναπτύσσεται αργά.

Απώλεια όρασης: Οι ασθενείς που βιώνουν αυτό το σύμπτωμα, συχνά δεν το αντιλαμβάνονται, πόσο μάλλον να το συνδέσουν με όγκο στον εγκέφαλο. Μπορεί να μην παρατηρούν καν αλλαγή στην ποιότητα της όρασής τους, πάρα μόνο αν πέφτουν πάνω σε πράγματα με τη μία πλευρά του σώματος ή έχουν επαναλαμβανόμενα ατυχήματα με το αυτοκίνητο. Η μείωση της περιφερικής όρασης οφείλεται συνήθως σε όγκο στην υπόφυση του εγκεφάλου που ασκεί πίεση στα οπτικά νεύρα. Ο καρκίνος στον εγκέφαλο είναι μία από τις πολλές παθήσεις που μπορεί να εντοπίσει ο οφθαλμίατρος.

Αδυναμία και λήθαργος: Ο κινητικός φλοιός του εγκεφάλου ελέγχει την κίνηση των μυών σε όλο το σώμα. Ο δεξιός ελέγχει την αριστερή πλευρά του σώματος και ο αριστερός τη δεξιά. Εάν υπάρχει όγκος, ο εγκέφαλος στέλνει λάθος μηνύματα και το αποτέλεσμα είναι η απώλεια της κινητικής λειτουργίας. Μπορεί να μην αισθάνεστε πόνο στα άκρα, αλλά τα πόδια ή τα χέρια σας να μην λειτουργούν όπως πριν ή καθόλου. Η αδυναμία των άκρων μπορεί επίσης να οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης D.

Δυσκολία στο λόγο: Τα προβλήματα λόγου όπως ο τραυλισμός, η αδυναμία να κατονομάσει κανείς αντικείμενα ή η έλλειψη κατανόησης όσων λένε οι άλλοι, είναι βασικά συμπτώματα ενός όγκου στον μετωπιαίο ή κροταφικό λοβό, περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ομιλία και την κατανόηση του λόγου.

Κακή διάθεση και ριψοκίνδυνη συμπεριφορά: Οι άνθρωποι με όγκο στον εγκέφαλο μπορεί να αναπτύξουν κατάθλιψη, θυμό ή άγχος, ακόμη και αν δεν βιώνουν συνήθως ανάλογα συναισθήματα. Η αιτία είναι ο ερεθισμός του όγκου ή η συμπίεση τμημάτων του μετωπιαίου λοβού, ο οποίος ευθύνεται για πολλά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Οι ασθενείς μπορεί επίσης να εμφανίσουν αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως επιθετικότητα, ψυχιατρικά προβλήματα, ακόμη και εγκληματική συμπεριφορά.

Απώλεια ακοής ή εμβοές: Ο κροταφικός λοβός, που βρίσκεται στο πλάγιο τμήμα κάθε ημισφαιρίου, κοντά στους κροτάφους, είναι υπεύθυνος για την ακοή, την αντίληψη σύνθετων εικόνων, την κατανόηση της ομιλίας (στο αριστερό ημισφαίριο), καθώς και συμπεριφορές που είναι υπεύθυνες για τα κίνητρα και το συναίσθημα. Η απώλεια ακοής από το ένα αυτί ή οι εμβοές, χρήζουν διερεύνησης από τον γιατρό, ο οποίος θα κρίνει αν πρέπει να σας εξετάσει νευρολόγος.

Υπογονιμότητα: Ο εγκέφαλος ελέγχει σχεδόν τα πάντα στο σώμα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ορμονών. Αυτό γίνεται μέσω της υπόφυσης, ενός αδένα που εκκρίνει τις ορμόνες. Όταν ένας όγκος πιέζει την υπόφυση και δεν εκκρίνονται οι απαραίτητες ορμόνες, οι γυναίκες δυσκολεύονται να συλλάβουν ή να παράγουν γάλα μετά τον τοκετό.

Απώλεια ισορροπίας: Ένας από τους πολλούς τομείς που επηρεάζει ο εγκέφαλος είναι η κινητική λειτουργία. Αν δυσκολεύεστε στο περπάτημα, ειδικά στο σκοτάδι ή έχετε την τάση να κλίνετε προς τη μία πλευρά, ίσως οφείλεται σε όγκο στην παρεγκεφαλίδα, την περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για την ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων.

Πηγή: Reader’s digest

Η ομάδα του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα, με επικεφαλής τον Δρ Λι-Τζουν Μινγκ, παρουσίασε στοιχεία στο 255ο εθνικό συνέδριο/έκθεση της Αμερικανικής Εταιρείας Χημείας, στη Νέα Ορλεάνη, σύμφωνα με τα οποία «η βετανίνη μπορεί να λειτουργήσει ως αναστολέας σε συγκεκριμένες χημικές αντιδράσεις στον εγκέφαλο που εμπλέκονται στην εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ».

Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για το πρώτο βήμα στην προσπάθεια ενθάρρυνση της παγκόσμιας έρευνας για την αναζήτηση δομών όμοιων με τη βετανίνη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην ανάπτυξη φαρμάκων που θα κάνουν τη ζωή των πασχόντων ευκολότερη.

Παγκοσμίως, καταβάλλεται προσπάθεια κατανόησης των αιτίων της νευροεκφυλιστικής και μη αναστρέψιμης νόσου. Μέχρι στιγμής έχει διαπιστωθεί ότι η πρωτεΐνη β-αμυλοειδές που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο, διαταράσσει την επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων.

«Μέρος της βλάβης προκαλείται όταν το β-αμυλοειδές προσδένται σε μεταλλικά ιχνοστοιχεία, όπως ο σίδηρος και ο χαλκός. Τα τελευταία κάνουν τα πεπτίδια του β-αμυλοειδούς να τσαλακώνονται και να μπλέκονται μεταξύ τους, προάγοντας την εκδήλωση φλεγμονής και οξείδωσης στους νευρώνες και οδηγώντας τους τελικά στον θάνατο», εξήγησε ο Δρ Μινγκ.

Παλαιότερη μελέτη είχε δείξει ότι ο χυμός παντζαριού μπορεί να βελτιώσει τη ροή του οξυγόνου στον γηράσκοντα εγκέφαλο και πιθανόν να βελτιώσει την γνωστική λειτουργία του. Με βάση αυτό, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα θέλησαν να δουν αν η βετανίνη μπορεί να μπλοκάρει τις επιπτώσεις του χαλκού στο β-αμυλοειδές και έτσι να προληφθεί το τσαλάκωμα των πεπτιδίων και η οξείδωση των νευρώνων.

Σε μια σειρά πειραμάτων με τη χρήση του DTBC για την καταγραφή της οξείδωσης και φασματογραφία μέτρησαν την οξειδωτική αντίδραση του όταν εκτέθηκε στο β-αμυλοειδές μόνον, όταν το β-αμυλοειδές προσδέθηκε στον χαλκό και όταν το β-αμυλοειδές που είχε προσδεθεί στον χαλκό περιείχε βετανίνη.

Μόνο του το β-αμυλοειδές προκαλούσε μικρή ή καθόλου οξείδωση στο DTBC. Αλλά όπως περίμεναν οι επιστήμονες, όταν είχε προσδεθεί στον χαλκό προκαλούσε ουσιαστική οξείδωση στο DTBC. Αλλά όταν προστέθηκε η βετανίνη στο μείγμα χαλκού-β-αμυλοειδούς τότε η οξείδωση μειώθηκε έως και κατά 90%. Αυτό σημαίνει ότι το τσαλάκωμα των πεπτιδίων είχε κατασταλεί.

«Δεν μπορούμε να πούμε ότι η βετανίνη σταματά πλήρως το τσαλάκωμα, αλλά μειώνει την οξείδωση. Και λιγοτερη οξείδωση μπορεί σε κάποιο βαθμό να εμποδίσει το τσαλάκωμα των πεπτιδίων β-αμυλοειδούς και ίσως να προληφθεί η πρόοδος της νόσου Αλτσχάιμερ», κατέληξαν οι ερευνητές.

Φυσικά ρόλο παίζει και η διατροφή, αφού τα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνει ο εγκέφαλος από τις διάφορες τροφές καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό αν η λειτουργία του θα παραμείνει ομαλή για πολλά χρόνια ή αν θα εμφανίσει πρόωρα σημάδια φθοράς.

Μια νέα ολλανδική επιστημονική μελέτη από ερευνητές στο Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Χρόνινγκεν (UMCG) παρουσιάζει μια νέα διατροφική στρατηγική που εξασφαλίζει πιο αργό ρυθμό γήρανσης του εγκεφάλου.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Frontiers in Molecular Neuroscience, δείχνει πως ένας περιορισμός στην πρόσληψη θερμίδων σε συνδυασμό με μια μείωση στην κατανάλωση λιπαρών μπορεί να βάλει «φρένο» στη γήρανση του εγκεφάλου.

Εγκέφαλος & μικρογλοιακά κύτταρα

Στο πλαίσιο πειραμάτων που πραγματοποίησαν σε ποντίκια, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι μια ολιγοθερμιδική δίαιτα με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά προστατεύει από την ενεργοποίηση των μικρογλοιακών κυττάρων.

Τα μικρογλοιακά κύτταρα είναι εξειδικευμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι δυσλειτουργίες τους έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη προβλημάτων και ασθενειών του εγκεφάλου και του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Όπως υπέδειξε η μελέτη, τα μικρογλοιακά κύτταρα παίζουν ρόλο-κλειδί στην ανάπτυξη των νευρώνων (νευρικών κυττάρων) του εγκεφάλου, καθώς και στη μεταβίβαση σημάτων μεταξύ των νευρώνων.

Είναι επίσης γνωστό ότι τα συγκεκριμένα κύτταρα «επιτηρούν» τη λειτουργία των λειτουργικών ιστών του εγκεφάλου και του κεντρικού νευρικού συστήματος γενικότερα και αντιδρούν σε τυχόν μεταβολές στο περιβάλλον τους. Ορισμένες μελέτες έχουν υποδείξει ότι τα μικρογλοιακά κύτταρα παίζουν σημαντικό ρόλο και σε ασθένειες του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως η πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (νόσος του Lou Gehrig).

Ακόμη, είναι τεκμηριωμένο επιστημονικά ότι με την πάροδο των ετών ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου εμφανίζουν φλεγμονές λόγω της δραστηριότητας των μικρογλοιακών κυττάρων. Ωστόσο, αυτό που δεν ήταν σαφές μέχρι τώρα είναι κατά πόσο η διαδικασία αυτή μπορεί να επηρεαστεί από τη διατροφή και τον γενικότερο τρόπο ζωής.

Πρόσληψη θερμίδων & λιπαρά

Οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση μιας διατροφής με μεγάλη και με μικρή περιεκτικότητα σε λιπαρά στους δείκτες φλεγμονής και στη δραστηριότητα των μικρογλοιακών κυττάρων σε ενήλικα (αλλά όχι ηλικιωμένα) ποντίκια και σε ποντίκια μεγάλης ηλικίας.

Τα ποντίκια μεγάλης ηλικίας ήταν χωρισμένα σε δύο ομάδες, εκ των οποίων η μία ήταν σε όλη τη διάρκεια της ζωής της πολύ δραστήρια σωματικά, ενώ η άλλη ακολουθούσε από μικρή ηλικία ολιγοθερμιδική διατροφή.

Κατά την ολοκλήρωση της μελέτης διαπιστώθηκε ότι η διατροφή με λίγα λιπαρά από μόνη της δεν ήταν αρκετή για να προστατεύσει τον εγκέφαλο των πειραματόζωων από τις επικίνδυνες φλεγμονές,  οι επιδράσεις όμως ήταν εξαιρετικά θετικές όταν η διατροφή αυτή συνδυάστηκε με χαμηλή πρόσληψη θερμίδων.

Η γυμναστική λιγότερο αποτελεσματική από τη χαμηλή πρόσληψη θερμίδων

Ένα εύρημα που εξέπληξε τους ερευνητές ήταν ότι ούτε η διατροφή με λίγα λιπαρά σε συνδυασμό με άσκηση έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η γυμναστική είναι περιττή για να εξασφαλιστεί η καλή υγεία του εγκεφάλου, ωστόσο υπογραμμίζει ότι μάλλον μεγαλύτερη είναι η σημασία του ελέγχου στην πρόσληψη θερμίδων.

Πολλά τα ερωτήματα που μένει να απαντηθούν, όπως το κατά πόσο μια διατροφή με λίγες θερμίδες και χαμηλά λιπαρά που υιοθετείται σε μεγάλη ηλικία μπορεί να διορθώσει βλάβες στον εγκέφαλο, το βασικό μήνυμα όμως που προκύπτει από τη μελέτη είναι πως το μέτρο στην πρόσληψη θερμίδων και λιπαρών λειτουργεί ευεργετικά για την υγεία του εγκεφάλου.

Πηγή: onmed.gr

Στο πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας, οι ερευνητές από το Εθνικό Ινστιτούτο Συμπληρωματικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Δυτικού Σίδνεϊ και το Τμήμα Ψυχολογίας και Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστημίου του Μαντσεστερ, μελέτησαν τις επιπτώσεις της αερόβιας γυμναστικής στον ιππόκαμπο, περιοχή του εγκεφάλου που παίζει καίριο ρόλο στην μνήμη και άλλες εγκεφαλικές λειτουργίες. Η εγκεφαλική υγεία φθίνει με την πάροδο της ηλικίας, με 5% εγκεφαλική συρρίκνωση ανά δεκαετία μετά την ηλικία των 40 ετών.

Μελέτες σε ποντίκια και αρουραίους έχουν δείξει ότι η σωματική άσκηση αυξάνει το μέγεθος του ιππόκαμπου, αλλά τα αντίστοιχα δεδομένα για τους ανθρώπους μέχρι σήμερα ήταν αντικρουόμενα.

Η διεθνής επιστημονική ομάδα αξιολόγησε στοιχεία από 14 κλινικές μελέτες στις οποίες είχαν αναλυθεί εγκεφαλικές απεικονίσεις 737 ατόμων πριν και μετά από προγράμματα αερόβιας άσκησης ή σε ελεγχόμενες συνθήκες.

Το δείγμα αποτελούνταν από υγιή άτομα, ανθρώπους με γνωστική εξασθένηση, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και άτομα με κλινική διάγνωση ψυχικής νόσου, περιλαμβανομένης της κατάθλιψης και της σχιζοφρένειας. Η ηλικία τους κυμαινόταν από 24 έως 76 ετών, με μέσο όρο τα 66 έτη.

Οι ερευνητές εξέτασαν τις επιδράσεις της αερόβιας άσκησης, περιλαμβανομένου του στατικού ποδηλάτου, του βαδίσματος και του τρεξίματος σε διάδρομο. Η διάρκεια των παρεμβάσεων κυμαινόταν από από τρεις έως 24 μήνες, με 2-5 συνεδρίες ανά εβδομάδα. Από την ανάλυση των στοιχείων προέκυψε ότι, ενώ η γυμναστική δεν είχε καμιά επίπτωση στον συνολικό όγκο του ιππόκαμπου, ωστόσο αύξανε το μέγεθος της αριστερής περιοχής του.

«Όταν αθλούμαστε παράγουμε την χημική ουσία που ονομάζεται εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας (BDNF), ο οποίος ενδεχομένως να βοηθά στην πρόληψη της επαγόμενης από την ηλικία φθοράς μειώνοντας την εκφύλιση του εγκεφάλου», εξηγεί ο κύριος συγγραφέας της μελέτης Τζόζεφ Φιρθ.

Και προσθέτει ότι, «η μελέτη δείχνει ότι αντί να αυξάνεται ο όγκος του ιππόκαμπου η γυμναστική βοηθά να επιβραδύνεται η μείωση του μεγέθους του εγκεφάλου. Με άλλα λόγια, η άθληση μπορεί να θεωρηθεί ένα πρόγραμμα συντήρησης του εγκέφαλου».

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την αναπληρώτρια καθηγήτρια ακτινολογίας Ντόνα Ρόμπερτς του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό “The New England Journal of Medicine”, μελέτησαν με σύγχρονες μαγνητικές απεικονιστικές τεχνικές (fMRI) τους εγκεφάλους 34 αστροναυτών.

Από αυτούς, οι 18 είχαν παραμείνει στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) για 165 μέρες κατά μέσο όρο, ενώ οι υπόλοιποι 16 είχαν παραμονή στο διάστημα για δύο μόνο εβδομάδες. Σε όλες τις περιπτώσεις ο εγκέφαλος των αστροναυτών μελετήθηκε πριν από κάθε αποστολή τους στο διάστημα, καθώς επίσης ξανά μία εβδομάδα αφότου είχαν επιστρέψει στη Γη.

Διαπιστώθηκε ότι ο εγκέφαλος όσων είχαν μείνει στο διάστημα επί μήνες, εμφάνιζε μια κίνηση προς τα πάνω μέσα στο κρανίο, μειώνοντας έτσι την απόσταση ανάμεσα στην κορυφή του εγκεφάλου και στην εσωτερική επιφάνεια του κρανίου, κάτι που δεν συνέβαινε σε όσους είχαν παραμονή στο διάστημα μόνο μερικών ημερών. Παράλληλα, σε όσους είχαν μείνει πολύ στο διάστημα, ο εγκέφαλος -ιδίως ο μετωπιαίος φλοιός που ελέγχει ζωτικές νοητικές λειτουργίες- εμφάνιζε διάφορες δομικές αλλαγές.

Δεν είναι ξεκάθαρο πόσο γρήγορα ο εγκέφαλος μπορεί να επανέλθει στη φυσιολογική θέση του μέσα στο κρανίο μετά την επιστροφή σε συνθήκες γήινης βαρύτητας. Μια ανησυχία των γιατρών είναι ότι η ανοδική κίνηση του εγκεφάλου μπορεί να συμπιέσει τα νεύρα στο κρανίο, καθώς και μια ζωτική αρτηρία που απομακρύνει το αίμα από τον εγκέφαλο, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης μέσα στο κεφάλι.

Είναι ήδη γνωστό, σύμφωνα με τη NASA, ότι ορισμένοι αστροναύτες επιστρέφουν από το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με προβλήματα όρασης λόγω αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης.

Ακόμη πιο αβέβαιο, λένε οι ερευνητές, είναι τι μπορεί να συμβεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο μετά από ένα μακρινό διαστημικό ταξίδι. «Αν βλέπουμε αυτές τις αλλαγές στον εγκέφαλο μετά από λίγους μήνες στον ISS, τι θα μπορούσε να συμβεί σε μια αποστολή στον ‘Αρη;» αναρωτήθηκε η δρ Ρόμπερτς.

Μια επανδρωμένη αποστολή στον «κόκκινο» πλανήτη -που προγραμματίζεται από τη NASA για το 2033- θα χρειασθεί έως έξι μήνες για να φθάσει εκεί. Όμως οι αστροναύτες θα πρέπει να παραμείνουν τουλάχιστον δυό χρόνια στον ‘Αρη, προτού ευνοϊκό «παράθυρο» για να γυρίσουν στη Γη. Όμως η βαρύτητα στο γειτονικό πλανήτη είναι περίπου το ένα τρίτο της γήινης.

Συνεπώς -αν ληφθεί υπόψη και το εξάμηνο ταξίδι επιστροφής- οι αστροναύτες θα υποχρεωθούν σε συνθήκες μικροβαρύτητας επί τρία χρόνια, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ έως τώρα σε ανθρώπους. Μέχρι σήμερα το ρεκόρ συνεχόμενης παραμονής στο διάστημα κατέχει ο ρώσος κοσμοναύτης Βαλέρι Πολιακόφ με 438 μέρες.

Η NASA θα συνεχίσει να μελετά πόσο διαρκούν οι αλλαγές στη φυσιολογία του εγκεφάλου και κατά πόσο υπάρχουν επιπτώσεις στη συμπεριφορά και στη σωματική απόδοση των αστροναυτών. Παρεμφερή πειράματα διεξάγει και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA).

Ίσως αποδειχθεί τελικά αναγκαίο τόσο το διαστημικό σκάφος, όσο και η βάση στον ‘Αρη, να διαθέτει τεχνητή γήινη βαρύτητα, για να διατηρηθεί ανέπαφος ο εγκέφαλος των αστροναυτών. Όμως η δημιουργία τεχνητής βαρύτητας προς το παρόν αποτελεί επιστημονική φαντασία, συνεπώς οι τολμηροί εξερευνητές του διαστήματος κινδυνεύουν να γυρίσουν στη Γη με όχι σώας τας φρένας τους.

skai.gr

Οι νευροεπιστήμονες θέλουν να οικοδομήσουν μια ενιαία θεωρία για το πώς ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες και τις μετατρέπει σε αποφάσεις και συμπεριφορές. Για τον λόγο αυτό θα ξεκινήσουν τα πειράματά τους με κάτι που είναι κοινό στα ζώα και τον άνθρωπο: τη συλλογή τροφής.

«Πρόκειται για μια νέα προσέγγιση που πιθανώς θα προσφέρει σημαντικές νέες ανακαλύψεις για τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά», δήλωσε στο “Nature” ο Τομπίας Μπονχόφερ, διευθυντής του γερμανικού Ινστιτούτου Νευροβιολογίας Μαξ Πλανκ.

Το 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε το φιλόδοξο δεκαετές Πρόγραμμα Ανθρωπίνου Εγκεφάλου (Human Brain Project) με χρηματοδότηση ενός δισεκατομμυρίου ευρώ και το 2014 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα έθεσε σε εφαρμογή την Πρωτοβουλία Εγκεφάλου (Brain Initiative) με αρχική χρηματοδότηση 110 εκατ. δολαρίων. Η Ιαπωνία, η Κίνα, ο Καναδάς και άλλες χώρες έχουν ή σχεδιάζουν τα δικά τους μεγάλα ερευνητικά προγράμματα νευροεπιστήμης.

Το Διεθνές Εργαστήριο Εγκεφάλου είναι το πρώτο στο πεδίο της νευροεπιστήμης, που έχει δημιουργηθεί με «οργανωτικό πρότυπο» το CERΝ: αφενός συνενώνει θεωρητικούς και πειραματικούς νευροεπιστήμονες καθώς και ειδικούς στην ανάλυση δεδομένων, αφετέρου έχει υιοθετήσει μια επίπεδη ιεραρχία και μια συνεργατική διαδικασία λήψης αποφάσεων, η οποία βασίζεται σε σχεδόν καθημερινές συσκέψεις επιστημόνων μέσω του διαδικτύου.

Κάθε πείραμα θα επαναλαμβάνεται από τουλάχιστον ένα ακόμη εργαστήριο, με τη χρήση ενός κοινού πρωτοκόλλου, προτού τα ευρήματα δημοσιοποιηθούν. Όλα τα ερευνητικά αποτελέσματα θα είναι αμέσως ανοιχτά και διαθέσιμα σε όλα τα μέλη της ερευνητικής κοινοπραξίας, καταργώντας έτσι τα «στεγανά της μυστικοπάθειας», που διακρίνουν σήμερα πολλά εργαστήρια νευροεπιστήμης.

skai.gr

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Ουϊσκώνσιν μελέτησαν 1.320 άνδρες και γυναίκες, μέσης ηλικίας 58 ετών, για να εξετάσουν πόσο επηρεάζουν οι αντιξοότητες της ζωής την υγεία του εγκεφάλου.

Έτσι, εντόπισαν 27 γεγονότα που είναι τόσο επιβλαβή, ώστε ακόμα και ένα να έχει βιώσει κανείς, μπορεί να παρουσιάσει πρόωρη γήρανση του εγκεφάλου η οποία ενδέχεται να ανοίγει το δρόμο για εκδήλωση άνοιας αργότερα στη ζωή.

Οι βλάβες αυτές μπορεί να αρχίσουν στην παιδική ηλικία από γεγονότα όπως μια αποβολή, είπαν στο ετήσιο συνέδριο της αμερικανικής Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ (AAIC 2017) που διεξάγεται στο Λονδίνο.

Ειδικότερα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στην παιδική ή εφηβική ηλικία, τα γεγονότα που μπορεί να «αποτυπωθούν» στον εγκέφαλο είναι:

– Η επανάληψη μιας σχολικής χρονιάς

– Η απομάκρυνση από το σπίτι

– Η ανεργία, ο αλκοολισμός και η χρήση ουσιών από τον γονιό

– Η εγκατάλειψη του σχολείου

– Η ολιγοήμερη ή οριστική αποβολή από το σχολείο

Σε οποιαδήποτε ηλικία, εξ άλλου, βλάβες στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσουν:

– Η εγκατάλειψη των πανεπιστημιακών σπουδών

– Η απόλυση

– Η μακροχρόνια ανεργία

– Ο θάνατος συγγενικού προσώπου (γονιός, αδελφός, παιδί)

– Το διαζύγιο των γονέων

– Η απιστία του/της συντρόφου

– Τα προβλήματα με τα πεθερικά

– Ένα σοβαρό ατύχημα του παιδιού

– Η απώλεια της οικίας εξαιτίας φυσικού φαινομένου ή φωτιάς

– Η σωματική ή σεξουαλική επίθεση

– Τα σοβαρά προβλήματα με το νόμο

– Η φυλάκιση

– Η χρεοκοπία

– Η απώλεια περιουσίας

– Η διαβίωση με επιδόματα

– Η ένταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις

– Ο πόλεμος

Όπως είπαν οι ερευνητές στο συνέδριο, όσοι εθελοντές είχαν περάσει τα περισσότερα τέτοιου είδους προβλήματα είχαν τις χειρότερες επιδόσεις στα τεστ των νοητικών δεξιοτήτων.

Το πως ακριβώς θα μπορούσε το στρες να βλάψει τον εγκέφαλο δεν είναι γνωστό, αλλά η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Μέγκαν Τσίλσντορφ είπε ότι η πιο πιθανή εξήγηση είναι πως ευθύνεται η έντονη φλεγμονή που προκαλεί το στρες και η οποία είναι γνωστό ότι επιφέρει πολλές βλάβες στους ιστούς. Μάλιστα οι βλάβες αυτές ήταν ισχυρότερες στους αφρικανικής καταγωγής εθελοντές απ’ ό,τι οι υπόλοιπες εθνικές ομάδες.

Οι ερευνητές των πανεπιστημίων Έμορι της Ατλάντα και της Αριζόνα, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια προληπτικής ιατρικής Τζένιφερ Μασκάρο, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό περιοδικό συμπεριφορικής νευροεπιστήμης “Behavioral Neuroscience”, μελέτησαν 52 μπαμπάδες 30 μικρών κοριτσιών και 22 αγοριών σε πραγματικές συνθήκες αλληλεπίδρασης με τα παιδιά τους. Οι πατέρες δέχθηκαν να φορέσουν στη ζώνη τους μια μικρή υπολογιστική συσκευή που κατέγραφε τις αντιδράσεις τους επί δύο μέρες. Επίσης οι εγκέφαλοι των μπαμπάδων μελετήθηκαν με λειτουργική μαγνητική τομογραφία, καθώς κοιτούσαν φωτογραφίες των παιδιών τους με διάφορες εκφράσεις.

Διαπιστώθηκε ότι ο πατέρας που έχει κόρη, δείχνει μεγαλύτερη προσοχή και ευαισθησία σε αυτήν, από ό,τι ο πατέρας που έχει γιό, αφιερώνοντας 60% περισσότερο χρόνο προσοχής στο κορίτσι. Ο πρώτος είναι πιο ανοιχτός και δεκτικός στα συναισθήματα του κοριτσιού από ό,τι ο δεύτερος απέναντι στα συναισθήματα του αγοριού. Αυτό καταγράφεται τόσο στην καθημερινή συμπεριφορά του μπαμπά (που π.χ. τείνει να τραγουδά συχνότερα στην κόρη του παρά στο γιό του ή μιλάει σε αυτήν πιο ανοιχτά για τα συναισθήματά του), όσο και στα κυκλώματα του εγκεφάλου του, τα οποία ενεργοποιούνται πιο έντονα, όταν βλέπει το χαρούμενο πρόσωπο της κόρης του από ό,τι το χαρούμενο πρόσωπο του γιού του.

Από την άλλη, ο εγκέφαλος του μπαμπά αντιδρά πιο έντονα απέναντι στο γιό από ό,τι στην κόρη, όταν οι εκφράσεις των δύο παιδιών είναι ουδέτερες. Όταν η κόρη και ο γιός έχουν λυπημένες εκφράσεις, ο εγκέφαλος του μπαμπά αντιδρά το ίδιο. «Αν το παιδί φωνάξει ‘μπαμπά’, ο μπαμπάς του κοριτσιού ανταποκρίνεται περισσότερο από ό,τι ο μπαμπάς του αγοριού», δήλωσε η Μασκάρο. Επεσήμανε επίσης ότι αν ένας πατέρας δεν νοιάζεται εξίσου για τις συναισθηματικές ανάγκες ενός αγοριού, τότε αυτό μπορεί να μην αποκτήσει την ίδια ικανότητα ενσυναίσθησης με ένα κορίτσι.