Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Μικέλε Βεντρουσκόλο του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό χημείας “Nature Chemistry”, ανέφεραν ότι προς το παρόν δεν είναι σαφές αν τα νέα ευρήματα αφορούν και τη χοληστερίνη που παίρνει κανείς με τη διατροφή του, καθώς η εισαγόμενη χοληστερίνη δεν μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η χοληστερίνη, που είναι ένα από τα βασικά συστατικά της εξωτερικής επιφάνειας των εγκεφαλικών κυττάρων (νευρώνων), μπορεί να λειτουργήσει ως «μαγνήτης» για την προσκόλληση των μορίων της τοξικής πρωτεΐνης βήτα αμυλοειδούς. Η προσκόλληση αυτή οδηγεί σταδιακά στο σχηματισμό διάσπαρτων πλακών μέσα στον εγκέφαλο και τελικά στο θάνατο ολοένα περισσότερων εγκεφαλικών κυττάρων, με συνέπεια την απώλεια μνήμης και άλλων λειτουργιών.

Μέχρι σήμερα έχει πολλαπλώς επιβεβαιωθεί η σχέση ανάμεσα στη βήτα αμυλοειδή πρωτεΐνη και στο Αλτσχάιμερ. Όμως παραμένει ασαφές πώς και γιατί ξεκινά η συσσωμάτωση των μορίων της πρωτεΐνης και έτσι πυροδοτείται η όλη διαδικασία, από τη στιγμή που τα επίπεδα της βήτα αμυλοειδούς στον εγκέφαλο είναι πολύ χαμηλά. Η νέα μελέτη δείχνει ότι ο «ένοχος» ή τουλάχιστον ένας από τους «ενόχους» είναι η χοληστερίνη που υπάρχει φυσιολογικά στα εγκεφαλικά κύτταρα.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στο επιστημονικό έντυπο Proceedings of the National Academy of Sciences, ο Δρ Σταματάκης και οι συνεργάτες του μελέτησαν τους εγκεφάλους 28 εθελοντών με λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI).

Διαπιστώθηκε ότι το λεγόμενο «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας», το οποίο για πρώτη φορά είχε ανακαλυφθεί από αμερικανούς επιστήμονες το 2001, παίζει σημαντικό ρόλο ως αυτόματος πιλότος, κάθε φορά που ένας άνθρωπος έχει πια εξοικειωθεί με μια εργασία.

Οι επιστήμονες είχαν διαπιστώσει στο παρελθόν ότι το default mode network, που αποτελείται από διάσπαρτες περιοχές του εγκεφάλου, είναι πιο ενεργό, όταν κανείς δεν κάνει τίποτε και απλώς αναπαύεται γι’ αυτό ονομάστηκε και «δίκτυο ονειροπόλησης».

Κατά καιρούς οι επιστήμονες συσχέτισαν αυτό το εγκεφαλικό δίκτυο και με άλλα πράγματα, όπως την αναδρομή στο παρελθόν, το σχεδιασμό του μέλλοντος και τη δημιουργικότητα. Η διαταραχή στο «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας» έχει συσχετισθεί με τη νόσο Αλτσχάιμερ, τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας κ.α.

Τώρα, για πρώτη φορά, γίνεται αντιληπτό ότι το δίκτυο δεν λειτουργεί μόνο στο «φόντο» του εγκεφάλου, αλλά αναλαμβάνει συχνά πρωταγωνιστικό ρόλο, όταν ο άνθρωπος κάνει εργασίες ρουτίνας. Αποτελεί στην ουσία τον αυτόματο πιλότο, που επιτρέπει να λαμβάνουμε γρήγορες και σωστές αποφάσεις, όταν π.χ. κανείς περπατά από το σταθμό του μετρό έως το σπίτι ή τη δουλειά του σχεδόν αυτόματα, χωρίς να σκέφτεται συνειδητά τη γνώριμη πια διαδρομή. Με τον τρόπο αυτό, ο εγκέφαλος εξοικονομεί χρόνο και ενέργεια.

Αυτό πιθανώς εξηγεί γιατί όταν κανείς παύει να κάνει κάτι αυτόματα, αλλά αρχίζει να το σκέφτεται συνειδητά, τότε δυσκολεύεται περισσότερο να το κάνει σωστά. Οι ερευνητές θεωρούν μάλιστα πιθανό ότι είναι εφικτό να εκπαιδεύσει κανείς τον «αυτόματο πιλότο» του, π.χ. μέσω νευροανάδρασης.

Η νέα ανακάλυψη υποστηρίζει τη θεωρία του νομπελίστα ψυχολόγου Ντάνιελ Κάνεμαν, την οποία παρουσίασε στο βιβλίο του «Σκέψη γρήγορη και αργή», ότι υπάρχουν στο νου μας δύο συστήματα που μας βοηθούν στη λήψη των αποφάσεων: ένα αργό ορθολογικό σύστημα που παίρνει υπολογισμένες αποφάσεις και ένα γρήγορο διαισθητικό σύστημα, το οποίο μπορεί να σχετίζεται με τον αυτόματο πιλότο, δηλαδή το «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας».

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η έρευνά τους θα ρίξει περισσότερο φως σε διάφορα πράγματα: από τις συνέπειες των τραυματισμών στον εγκέφαλο έως τις ψυχικές διαταραχές (κατάθλιψη, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, εθισμοί) και την επίδραση των αναισθητικών φαρμάκων στον εγκέφαλο.

health.in.gr, ΑΠΕ-ΜΠΕ