«Το μέλλον της ημικρανίας φαίνεται να αλλάζει σημαντικά με την έλευση της πρώτης στοχευμένης προφυλακτικής θεραπείας. Τα μονοκλωνικά αντισώματα ανταγωνίζονται ένα ειδικό νευροπεπτίδιο, το CGRP, το οποίο πλημμυρίζει τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια μιας ημικρανικής κρίσης. Απενεργοποιώντας το CGRP, η ημικρανία υποχωρεί. Στις κλινικές μελέτες που έγιναν στην Ευρώπη (της χώρας μας συμπεριλαμβανομένης) και στην Αμερική δεν παρατηρήθηκαν σχεδόν καθόλου ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ σε ένα ποσοστό 5%-15% των ασθενών οι κρίσεις ημικρανίας εξαφανίσθηκαν πλήρως», θα εξηγήσει ο κ. Μητσικώστας.

Παράλληλα θα τονίσει ότι σε κλινικές μελέτες δοκιμάζονται συνολικά τέσσερα μονοκλωνικά αντισώματα, εκ των οποίων τρία χορηγούνται υποδορίως και ένα ενδοφλεβίως.

«Τα φάρμακα αυτά έχουν ακόμα ένα πλεονέκτημα: εκτός από την απόλυτη εξειδίκευση και την υψηλή ασφάλεια, οι οποίες έχουν καταγραφεί μέχρι τώρα, ο τρόπος χορήγησής τους είναι ιδιαίτερα ελκυστικός σε σύγκριση με τα υπάρχοντα φάρμακα που χορηγούνται δύο ή και τρεις φορές την ημέρα, κάθε μέρα, επί χρόνια. Κι αυτός είναι και ο λόγος που οι περισσότεροι ημικρανικοί ασθενείς δεν τηρούν σωστά την προφυλακτική αγωγή τους, διότι απλά κάποια στιγμή τούς κουράζει η συνεχής λήψη φαρμάκων. Οι νέες αυτές θεραπείες με τα μονοκλωνικά αντισώματα, σε συνδυασμό με τις θεραπείες νευροδιέγερσης που ήδη υπάρχουν και αναμένονται περισσότερες, θα αλλάξουν εντελώς την καθημερινότητα των ανθρώπων που υποφέρουν από ημικρανίες. Φυσικά, όπως με όλα τα νέα φάρμακα, η αληθινή αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους θα κριθούν στην πραγματική ζωή, μετά την κυκλοφορία τους, όταν δοκιμαστούν σε χιλιάδες ασθενείς», θα πει ο κ. Μητσικώστας.

Όσον αφορά στα φάρμακα που ήδη χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ημικρανίας και χορηγούνται τη στιγμή της κρίσης, λέγονται τριπτάνες. Οι τριπτάνες δεν είναι αναλγητικά φάρμακα, αλλά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στη θεραπεία της ημικρανίας και αποτελούν διαγνωστικό κριτήριο. Δηλαδή αν ένας πονοκέφαλος περνά με τριπτάνη, τότε είναι κατά πάσα πιθανότητα ημικρανία.

«Όταν οι κρίσεις ημικρανίας είναι συχνές, δηλαδή περισσότερες από 3 ημέρες με ημικρανία ανά μήνα, τότε απαιτείται προφυλακτική αγωγή, δηλαδή λήψη ενός φαρμάκου μία με δύο φορές καθημερινά. Αντίθετα με τις τριπτάνες, τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την προφύλαξη της ημικρανίας δεν είναι ειδικά σχεδιασμένα για την ημικρανία. Πρόκειται για αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά και αντιεπιληπτικά φάρμακα, τα οποία σε κλινικές μελέτες έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά και στην ημικρανία. Ωστόσο, επειδή δεν είναι ειδικά αντιημικρανικά φάρμακα έχουν συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες και οι ασθενείς δεν συμμορφώνονται με τη λήψη τους», θα τονίσει ο κ. Μητσικώστας.

Αιτίες και συχνότητα
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ημικρανία είναι μια διαταραχή του εγκεφάλου που εκδηλώνεται με κρίσεις πονοκέφαλου και άλλων συμπτωμάτων, όπως ναυτία, εμετοί, ενόχληση στο φως, τις οσμές και τους θορύβους. Συνεπώς δεν είναι ένας απλός πονοκέφαλος, αλλά μια διαταραχή που κληρονομείται από πολλά γονίδια, μερικά μόνο από τα οποία γνωρίζουμε, τα οποία δημιουργούν μια κατάσταση υπερδραστηριότητας στον εγκέφαλο. Αποτέλεσμα είναι τα παραμικρά ερεθίσματα (πχ. κατανάλωση κρασιού ή άλλων ποτών, έμμηνος ρύση στις γυναίκες, νηστεία, ξενύχτι, κτλ.) να προκαλούν ημικρανική κρίση.

«Τα ερεθίσματα αυτά ονομάζονται “εκκλυτικοί παράγοντες”. Δεν δημιουργούν την ημικρανία, αλλά σε έναν ημικρανικό, δηλαδή σε κάποιον που φέρει το γονιδίωμα για την ημικρανία, προκαλούν κρίσεις ημικρανίας. Η διάσπαση της καθημερινότητας και της ρουτίνας είναι ο ισχυρότερος εκκλυτικός παράγοντας για την ημικρανία, γι’ αυτό οι κρίσεις ημικρανίας είναι συχνότερες στη διάρκεια του σαββατοκύριακου και των διακοπών», θα εξηγήσει ο κ. Μητσικώστας.

Ο ίδιος θα αναφέρει ότι ανάλογα με τη συχνότητα των κρίσεων, η ημικρανία χωρίζεται στην επεισοδιακή (λιγότερες από 15 ημέρες με ημικρανία το μήνα) και στη χρόνια (περισσότερες από 15 ημέρες με ημικρανία το μήνα). Σε πρόσφατη πανελλαδική μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Κεφαλαλγίας σε δείγμα 10.000 ατόμων διαπιστώθηκε ότι η χρόνια ημικρανία εμφανίζεται στο 1% του ελληνικού πληθυσμού (περίπου 74.000 Έλληνες υποφέρουν από αυτή τη μορφή ημικρανίας).

Η χρόνια ημικρανία είναι μια πολύπλοκη και δυσθεράπευτη διαταραχή που περιλαμβάνει κατάχρηση φαρμάκων για τον πονοκέφαλο, άγχος ή και κατάθλιψη. Ημικρανίες που μειώνουν τη λειτουργικότητα αναφέρει το 8% του ελληνικού ενήλικου πληθυσμού, δηλαδή περίπου 610.000 Έλληνες. Οι γυναίκες υποφέρουν 3 φορές συχνότερα απ’ ότι οι άνδρες (3.8% οι άνδρες και 12.1% οι γυναίκες). Ορμονικοί παράγοντες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαφοροποίηση.

Συνέπειες στην καθημερινότητα
Σύμφωνα με τον κ. Μητσικώστα, η ημικρανία είναι η δεύτερη αιτία μείωσης της ποιότητας ζωής στους ανθρώπους ανάμεσα σε όλες τις ιατρικές παθήσεις και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κατηγοριοποιεί την ημικρανική κρίση ως την πιο συχνή αιτία πόνου και αναπηρίας.

«Ένας άνθρωπος με ημικρανία πρέπει να αναζητήσει βοήθεια από ειδικό όταν οι ημικρανίες εμφανιστούν για πρώτη φορά. Όταν αλλάξει η συχνότητά τους κι όταν γενικά οι χαρακτήρες του πόνου και των άλλων συμπτωμάτων αλλάξουν, θα πρέπει επίσης να επισκεφθεί νευρολόγο. Ειδικά όταν οι ημικρανίες είναι περισσότερες από μία φορά το μήνα θα πρέπει να επισκεφθεί ένα ειδικό ιατρείο κεφαλαλγίας», θα τονίσει ο κ. Μητσικώστας.

Ο ίδιος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και εξηγεί ότι οι παραδοσιακές θεραπευτικές και η ανεξέλεγκτη λήψη αναλγητικών κάνουν κακό και χειροτερεύουν το πρόβλημα. Κι αυτό διότι η συχνή χρήση αναλγητικών οδηγεί άμεσα στη χρόνια ημικρανία με κατάχρηση αναλγητικών που αποτελεί εξαιρετικά δυσεπίλυτο πρόβλημα και καταρρακώνει την ποιότητα ζωής των ημικρανικών, αλλά και των αγαπημένων τους.

«Παρά τη σοβαρότητά της η ημικρανία υποεκτιμάται από όλους: το σύντροφο, το/τη σύζυγο, το συνάδελφο, τον ιατρό, ακόμη και από το νευρολόγο, που είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος για τη διάγνωση και τη θεραπεία της. Και βέβαια υποεκτιμάται και από τους σχεδιαστές του συστήματος Υγείας. Γι’ αυτό δεν υπάρχουν πολλά ειδικά ιατρεία Κεφαλαλγίας», θα πει ο κ. Μητσικώστας και θα προσθέσει: «συνεπώς μία από τις επιτακτικότερες προτεραιότητες της Ελληνικής Εταιρείας Κεφαλαλγίας είναι η οργάνωση ενός εκτεταμένου δικτύου Ιατρείων Κεφαλαλγίας στα δημόσια νοσοκομεία σε όλη την ελληνική επικράτεια. Στόχος είναι η ενημέρωση και η εκπαίδευση όλων, ώστε να γίνει καθολικά αντιληπτό ότι η ημικρανία είναι μια βιολογική διαταραχή του εγκεφάλου που παραλύει τον ημικρανικό στη διάρκεια της κρίσης. Δεν είναι ψυχολογικό πρόβλημα, ούτε υποκρισία».

Το μεγάλο κενό στην ενημέρωση αλλά και στη συντονισμένη δράση και αλληλοϋποστήριξη μεταξύ των πασχόντων και των θεραπόντων ιατρών έρχεται να καλύψει με την ίδρυσή του ο Σύλλογος Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, η πρόεδρος του Συλλόγου, Κατερίνα Κύρτζιαλη, εξήγησε ότι πρόκειται για μη κερδοσκοπικό οργανισμό, με έδρα την Αθήνα, που ιδρύθηκε στο τέλος του 2017, από άτομα που πάσχουν από Ημικρανίες ή Κεφαλαλγίες  σε όλη την Ελλάδα και που τους ενώνει η επιθυμία να κάνουν γνωστό στη κοινή γνώμη τι είναι η ημικρανία και οι κεφαλαλγίες και πως μπορούν οι ασθενείς που πάσχουν από αυτές να βελτιώσουν την κατάστασή τους και να αποκτήσουν καλύτερη ποιότητα ζωής.

Ο σύλλογος απευθύνεται εκ τούτου σε όλους όσους ταλαιπωρούνται από πονοκεφάλους (ημικρανία, κεφαλαλγία τάσεως, αθροιστική κεφαλαλγία, νευραλγία του τριδύμου νεύρου, νευραλγία-νευροπαθητικός πόνος προσώπου ή στοματογναθικής άρθρωσης και όλα τα είδη κεφαλαλγιών ή, προσωπαλγιών καθώς και τύπων και επιπλοκών  της ημικρανίας, όπως η χρόνια ημικρανία).

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του Συλλόγου, Κώστα Μπίλια, «η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση αφορά στους ασθενείς αλλά και στον γενικό πληθυσμό γιατί παρά το γεγονός ότι στην χώρα μας πάσχουν ίσως και περισσότερο από 1.000.000 άτομα από κεφαλαλγία και παρά τις συνεχείς προσπάθειες των εξειδικευμένων νευρολόγων προς αυτή τη κατεύθυνση, είναι γεγονός πως υπάρχει τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης, πολλοί δε από τους ασθενείς είναι αδιάγνωστοι. Ακόμη και πολλοί γιατροί δεν συνειδητοποιούν το μέγεθος του προβλήματος και οι ασθενείς φεύγουν με πολλές αναπάντητες ερωτήσεις από τα ιατρεία. Επίσης, πόσες φορές οι ασθενείς δεν έχουν ακούσει στο επαγγελματικό ή κοινωνικό τους περιβάλλον τη εκνευριστική φράση «Πως κάνεις έτσι για ένα πονοκέφαλο;»». Σημαντικό ζήτημα για τον σύλλογο τόνισε ο κ. Μπίλιας είναι να ενημερωθούν οι ασθενείς και για τα δικαιώματα τους και για την πρόσβαση σε εγκεκριμένες θεραπείες.