Αύξηση κατά 6,8% στην περιεκτικότητα αλατιού στο ψωμί από φούρνους μέσα σε διάστημα δώδεκα ετών καταδεικνύει μελέτη του ΕΦΕΤ. Συγκεκριμένα, η μέση περιεκτικότητα σε αλάτι στο μη συσκευασμένο ψωμί που πωλείται στα αρτοποιεία αυξήθηκε από 1,32% το 2012 σε 1,41% το 2024. Μόλις το 19,4% των δειγμάτων φάνηκε να συμμορφώνονται με το όριο του 1,2% που προέβλεπε Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) μεταξύ του ΕΦΕΤ και της Ομοσπονδίας Αρτοποιών Ελλάδας. Αντιθέτως, το 2012 αυτό το ποσοστό ανερχόταν σε 31,8%.

Σύμφωνα με τον ΕΦΕΤ, αυτή η διαπίστωση προκαλεί ανησυχία για τη δημόσια υγεία, δεδομένου ότι το ψωμί αποτελεί μία από τις κύριες πηγές αλατιού στη διατροφή των Ελλήνων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει η ημερήσια πρόσληψη αλατιού να μην υπερβαίνει τα 5 γραμμάρια για τους ενήλικες, ωστόσο οι περισσότεροι Έλληνες καταναλώνουν σχεδόν διπλάσια ποσότητα. Η υψηλή κατανάλωση αλατιού αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιοπαθειών, αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, νεφρικής νόσου και οστεοπόρωσης, επιβαρύνοντας σημαντικά τη δημόσια υγεία και το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι η μείωση της κατανάλωσης αλατιού στα συνιστώμενα επίπεδα θα μπορούσε να αποτρέψει έως και 2,5 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, παγκοσμίως.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η αύξηση στην περιεκτικότητα αλατιού που καταγράφηκε στην Ελλάδα ήταν απροσδόκητη διότι παρόμοιες εθελοντικές δράσεις ανασύστασης τροφίμων με στόχο τη μείωση αλατιού κατέληξαν σε θετικά αποτελέσματα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η αποτυχία αυτής της πρωτοβουλίας στην Ελλάδα ενδέχεται να οφείλεται σε ανησυχίες των αρτοποιών για πιθανή μείωση της αποδοχής του ψωμιού από τους καταναλωτές, αλλά και στο γεγονός ότι η εφαρμογή της συμφωνίας δεν ήταν υποχρεωτική. Επομένως, για να επιτευχθεί ουσιαστική και βιώσιμη μείωση του αλατιού, ολοένα και περισσότεροι ειδικοί θεωρούν ότι απαιτείται νομοθετική ρύθμιση και όχι αποκλειστικά εθελοντικές δράσεις. Η διεθνής εμπειρία και τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η μείωση του αλατιού στο ψωμί είναι εφικτή, δεν απαιτεί αλλαγή συνταγής, είναι αποδεκτή από τους καταναλωτές και δεν επηρεάζει αρνητικά τις πωλήσεις, καθώς οι σταδιακές μειώσεις έως και 30-40% δεν γίνονται εύκολα αντιληπτές στη γεύση.

Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΦΕΤ, Α. Ζαμπέλας, καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου στο Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια Τροφίμων, «η Ελλάδα χρειάζεται μία ρεαλιστική, αλλά δεσμευτική πολιτική για το αλάτι. Η μείωση της πρόσληψης αλατιού αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης χρόνιων νοσημάτων. Ήρθε η ώρα η χώρα μας να περάσει από τις καλές προθέσεις σε πιο ουσιαστικές και συστηματικές δράσεις».

Σημειώνεται ότι η μελέτη του ΕΦΕΤ αξιοποίησε δεδομένα κατανάλωσης της Πανελλαδικής Μελέτης Διατροφής και Υγείας (ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.) του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και δημοσιεύτηκε στις 27 Οκτωβρίου 2025 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nutrients (ανοιχτής πρόσβασης).

Ειδικότερα, σε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που εργάζεται για να περιοριστεί η σπατάλη των τροφίμων σε όλο τον κόσμο. Η συλλογή του ψωμιού γίνεται από διάφορα αρτοποιεία, που δίνουν στο ζυθοποιείο τα παρασκευάσματα της προηγούμενης μέρας, με την προσφορά να είναι αρκετά μεγάλη.

Από τις διάφορες κατηγορίες που υπάγονται στη συγκεκριμένη αγορά, η μεγαλύτερη, με διαφορά, είναι η αγορά του φρέσκου ψωμιού ημέρας με πωλήσεις που ανέρχονται σε 950 εκατ. ευρώ ετησίως.

Στην έρευνα του ΙΕΛΚΑ, με δείγμα 750 καταναλωτών από όλη τη χώρα, καταγράφεται ότι το 66% από αυτούς αγοράζουν φρέσκο ψωμί από τον συνοικιακό φούρνο-αρτοπωλείο, ακολουθεί το σουπερμάρκετ με ποσοστό 17% και το κατάστημα αλυσίδας αρτοποιείων με 4%.

Ποσοστό 11% δηλώνει ότι δεν έχει συνηθισμένο σημείο αγοράς. Σημειώνεται ότι υπάρχει και ένα ποσοστό 6% του πληθυσμού που δηλώνει ότι δεν αγοράζει φρέσκο ψωμί.

Η εικόνα αλλάζει σημαντικά όταν ο καταναλωτής αξιολογεί τις τιμές του φρέσκου ψωμιού σε κάθε κανάλι πώλησης. Σε αυτή την περίπτωση, η πλειοψηφία του αγοραστικού κοινού θεωρεί ότι το φρέσκο ψωμί της ημέρας είναι φθηνότερο στις αλυσίδες σουπερμάρκετ σε ποσοστό 42%, το 30% του κοινού θεωρεί ότι είναι φθηνότερο στους συνοικιακούς φούρνους και το 4% στα καταστήματα αλυσίδας αρτοποιών. Για το 24% του κοινού δεν υπάρχει διαφορά στην τιμή ανάμεσα στα διάφορα κανάλια πώλησης.

Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, η ανάπτυξη του bake-off εντός των καταστημάτων σουπερμάρκετ, ύστερα και από τη σαφή βελτίωση της νομοθεσίας, οδηγεί τόσο σε φθηνότερες ποιοτικές επιλογές για τον καταναλωτή, αλλά και σε διείσδυση των αλυσίδων σουπερμάρκετ σε μία σημαντική αγορά. Πρόκειται άλλωστε για μία επένδυση η οποία απευθύνεται πέρα από την προφανή και σημαντική αγορά του ψωμιού, στην αγορά των έτοιμων αρτοσκευασμάτων.

Κρεοπωλεία

Η αγορά των ειδών κρεοπωλείου είναι ακόμα μεγαλύτερη και υπολογίζεται σε περίπου 3,3 δισ. ευρώ με σημαντικές διακυμάνσεις και διαφορές στις περισσότερες υποκατηγορίες.

Στην έρευνα καταναλωτών του ΙΕΛΚΑ καταγράφεται ότι το 47% του κοινού προτιμάει το κανάλι του κρεοπωλείου, το 39% το κανάλι του σούπερ μάρκετ και το 14% δηλώνει ότι δεν έχει συνηθισμένο σημείο αγοράς. Υπάρχει και ένα ποσοστό του καταναλωτικού κοινού 3% που δηλώνει ότι δεν αγοράζει κρέας.

Παρά το συνολικά μεγαλύτερο ποσοστό του κρεοπωλείου, στις επιμέρους κατηγορίες υπάρχει διακύμανση με το σουπερμάρκετ να έχει μεγαλύτερα ποσοστά στην αγορά του κοτόπουλου, ενώ το κρεοπωλείο μεγαλύτερα ποσοστά στην αγορά του μοσχαριού και του αρνιού.

Η εικόνα είναι και πάλι διαφορετική όταν ο καταναλωτής αξιολογεί τις τιμές σε κάθε κανάλι πώλησης. Σε αυτή την περίπτωση μόλις το 12% των καταναλωτών θεωρεί ότι το κρέας είναι φθηνότερο στο κρεοπωλείο, ενώ ποσοστό 55% θεωρεί ότι είναι φθηνότερο στο σουπερμάρκετ. Για το 27% των ερωτώμενων δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δύο σημεία πώλησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, οι συνήθειες των καταναλωτών σε σχέση με τις αγορές τους, αλλά και οι απόψεις τους. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 74% των καταναλωτών δηλώνουν ότι αγοράζουν κρέας μόνο από συγκεκριμένο κρεοπώλη, ενώ το 29% δηλώνουν ότι αγοράζουν συσκευασμένο κρέας. Φαίνεται λοιπόν ότι η σχέση ανάμεσα στον κρεοπώλη και τον καταναλωτή καταγράφεται ιδιαίτερα δυνατή, ενώ παράλληλα αναγνωρίζονται από το κοινό οι προσπάθειες του οργανωμένου λιανεμπορίου για εναλλακτικές επιλογές, καταδεικνύοντας μία υπάρχουσα βάση για μελλοντική ανάπτυξη, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ.