Θεσσαλονίκη: H Βιώσιμη Ανάπτυξη μέσα από Πολιτισμό και Μόδα

Ποιες οι προκλήσεις της Κυκλικής και Γαλάζιας Οικονομίας

Της Λεμονιάς Βασβάνη

Οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει ο πολιτισμός και η μόδα για την κυκλική οικονομία και γαλάζια οικονομική αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο συζήτησης που έγινε χθες βράδυ στο πάνελ “Προωθώντας τη Βιώσιμη Αλλαγή: Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς για Κυκλική και Γαλάζια Οικονομική Ανάπτυξη» του 1ου Blue Heritage Summit στην αίθουσα Αιμίλιος Ριάδης στη Θεσσαλονίκη.

Ξεκινώντας την κουβέντα ο Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, επικεφαλής Έδρας UNESCO Έρευνας του Μέλλοντος, Πρόεδρος του MOMUS-Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης, μίλησε για τους τρόπους με τους οποίους το MOMus έχει καταφέρει να κερδίσει το κοινό μέσα από καινοτόμες δράσεις. Σχολίασε πως ανάλογα με το είδος του μουσείου μπορεί και να γίνει αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

 «Στις μέρες μας το πιο δύσκολο κομμάτι είναι να κερδίσεις την Gen Z», σχολίασε στην αρχή της τοποθέτησής του ο Simone Cipriani, π. Κοσμήτορας στο Milano Fashion Institute. Ως π. Πρόεδρος της  Συμμαχίας ΟΗΕ για τη Βιώσιμη Μόδα. Ο ίδιος έχοντας δουλέψει επί χρόνια με χώρες της Αφρικής κατάφερε να φέρει μια καινοτόμα ιδέα αξιοποιώντας τοπικούς τεχνίτες για να φτιάξουν προϊόντα όπως τσάντες, αξεσουάρ και ρούχα.

Όπως εξήγησε: «οι παράκτιες κοινότητες πχ των ψαράδων έχουν πολλά πλαστικά απορρίμματα. Σταδιακά άρχισαν να τα μαζεύουν. Στην ίδια περιοχή υπήρχαν πολλές τεχνίτριες. Οπότε άρχισαν να παράγουν μαζί προϊόντα για τη μόδα. Όταν δούλευα για το Ethical Fashion Initiative είχαμε φτιάξει έτσι μια καμηλοπάρδαλη σε φυσικό μέγεθος την οποία χρησιμοποιούσαμε στις επιδείξεις μόδας για να διαφημίσουμε αυτή την πρακτική. Επίσης είχαμε φτιάξει και ένα ομοίωμα φάλαινας αλλά δεν μας επέτρεψαν να την μεταφέρουμε στην Ευρώπη. Τα λέω αυτά επειδή στην πολιτιστική κληρονομιά και στην βιωσιμότητα στη μόδα χρειάζονται δύο πράγματα: δίκαιη κατανομή χρημάτων. Γιατί αν οι άνθρωποι που δουλεύουν στην αλυσίδα αυτή δεν λαμβάνουν αξιοπρεπείς μισθούς δεν υπάρχει περίπτωση όλο αυτό να είναι βιώσιμο. Η εκμετάλλευση εργατών και της εφοδιαστικής αλυσίδας αντί για την σωστή και δίκαιη μεταχείρισή της μπορεί να είναι κάτι το καταστροφικό. Στην Ιταλία τον περασμένο χρόνο εντοπίστηκαν παρανομίες της εργατικής νομοθεσίας αλλά και στην εφοδιαστική αλυσίδα 12 εταιρειών υψηλής μόδας.

Το δεύτερο κομμάτι είναι αυτό της στήριξης από την ΕΕ. Υπάρχουν ρήτρες. Η πολιτιστική κληρονομιά προστατεύεται ως μέρος της οικονομικής ανάπτυξης».

Στην νέα εποχή της τέχνης με την είσοδο του AI, αλλά και την μοναδικότητα της ανθρώπινης σκέψης εστίασε η Adelina von Furstenberg, πρόεδρος του Art of the world, και επιμελήτρια της Μπιενάλε Θεσσαλονίκης 2013. «Οι μηχανές δεν μπορούν να ερωτευτούν, να έχουν ενδοιασμούς. Έχουν πιθανότητες, αλλά το νόημά τους εν τέλει εξαρτάται από τον άνθρωπο», σημείωσε. Μιλώντας για τη Θεσσαλονίκη, είπε πως είδε μια βελτίωση τώρα στην πόλη και στα μουσεία της ειδικότερα σε σχέση με την εποχή που είχε έρθει ως επιμελήτρια στην Thessaloniki Biennale. «Υπάρχει καλή ενέργεια, νέα κτήρια. Σαφώς και πριν προϋπήρχαν καλοί χώροι. Όμως τώρα η εικόνα έχει βελτιωθεί, έχουν διατηρηθεί κτήρια. Προσωπικά βέβαια θεωρώ πως η τέχνη δεν χρειάζεται συντήρηση. Είναι σαν μια φυσική πηγή. Βγαίνει από μέσα μας. Και προσθέτει αξία στην κάθε περιοχή ως τουριστικό προορισμό». Ειδικότερα αναφέρθηκε στο παράδειγμα του CECS του εμπορικού επιμελητηρίου Βραζιλίας όπου βιομηχανίες και εταιρείες της χώρας εφόσον το επιθυμούν δίνουν ένα μικρό ποσό των εσόδων τους στον οργανισμό ο οποίος έχει 29 κτήρια στη χώρα (σινεμά, χώρους εκθέσεων κλπ) και αυτό γίνεται με ιδιωτικά κεφάλαια».

Στην συνέχεια ο Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος που είναι και επικεφαλής της Έδρας UNESCO για την Έρευνα του Μέλλοντος ειδικός σε θέματα στρατηγικής προόρασης είπε πως σε αυτό το κομμάτι το σημαντικό είναι να αναπτύξεις πιθανά σενάρια και να αντιληφθείς πώς διάφορες παράμετροι μπορεί να επηρεάσουν το μέλλον. «Δεν ασχολούμαστε με το να προβλέψουμε κάτι γιατί η πραγματικότητα είναι πάντα ανατρεπτική. Ουσιαστικά προσπαθούμε να σκεφτούμε πιθανά σενάρια και να δούμε πώς κάποια πράγματα μπορεί να αλλάξουν στο μέλλον, και να είμαστε περισσότερο προετοιμασμένοι. Αυτή είναι η βασική ιδέα. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε και στο MOMus: να είμαστε ανοιχτοί στο τι έρχεται μελλοντικά σε γεωπολιτικά, τεχνολογικά, σε ενεργειακά θέματα, κλιματικής αλλαγής κλπ. Πχ τι θα γίνει αν ανέβει η στάθμη της θάλασσας να έχουμε ένα πλάνο. Ζεις καλύτερα αν δεχτείς την αβεβαιότητα και είσαι καλύτερα προετοιμασμένος», σημείωσε.

Για την σχέση των νέων με την κυκλική οικονομία στη Μόδα μίλησε ο κ. Cipriani με δεδομένη την σχέση του με φοιτητές, καθώς διδάσκει στο Μιλάνο και στο Παρίσι Science po, εστίασε στην Genz που «είναι σκεπτική για την βιομηχανία της μόδας.  Δεν έχουν χρήματα τώρα, αλλά αργότερα θα έχουν. Και αν αυτή η στάση τους διατηρηθεί, τότε πολύ φοβάμαι ότι η βιομηχανία της μόδας δεν θα έχει λαμπρό μέλλον γιατί δεν αγοράζουν. Πάνε στα vintage ρούχα, στα παζάρια, στα μεταχειρισμένα. Στο Sciences Po οι μαθητές μου θεωρούν ότι υπάρχει αρκετό το green washing και social washing. Και με τα όσα συνέβησαν πρόσφατα στην Ιταλία για την παράνομη εργασία στην εφοδιαστική αλυσίδα ο κόσμος έχει ευαισθητοποιηθεί περισσότερο σε αυτό το κομμάτι. Όταν τους μιλάω στο μάθημα μου για τα Ανθρώπινα δικαιώματα, ενθουσιάζονται. Θέλουν ένα πιο δίκαιο έργο. Και νιώθουν πως η δική μας γενιά φταίει που έχουμε φτάσει εδώ. Και έχουν δίκιο».

Στην ανάγκη στήριξης των νέων ώστε να παραμείνουν δημιουργοί εστίασε τέλος η κυρία von Furstenberg «να τους στηρίζει η οικογένεια, οι φίλοι, το κράτος, θα συνεχίσουν να δημιουργούν. Προσωπικά νιώθω όμορφα όταν κάνω τέχνη. Θεωρώ πως πρέπει να δίνονται κίνητρα στους νέους για να επισκέπτονται γκαλερί και μουσεία για να έχουν ερεθίσματα».