Χαλκιδική: Συζητώντας για την Τεχνητή νοημοσύνη δίπλα στη θάλασσα
Ένα πρωτότυπο συμπόσιο του ΑΠΘ στην κατασκήνωσή του στην Καλάνδρα
*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση “Τύπος Θεσσαλονίκης”
Τι αλλάζει στην κοινωνία, στην οικονομία, στην πολιτική και στην ανθρώπινη συμπεριφορά από την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης; Ποια είναι τα όρια στη χρήση της και ποιοι είναι τελικά αυτοί που καθορίζουν την κατεύθυνση της τεχνολογικής εξέλιξης;
Τα παραπάνω είναι ορισμένα από τα βασικά ερωτήματα που θα βρεθούν στο επίκεντρο του θερινού συμποσίου, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 22 και 23 Αυγούστου στην κατασκήνωση του ΑΠΘ στην Καλάνδρα της Χαλκιδικής.
Πρόκειται για μια συνδιοργάνωση του Αριστοτέλειου, με το King’s College London και το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, δίνοντας για πρώτη φορά στη συγκεκριμένη διοργάνωση έντονη διεθνή διάσταση.
Η θεματική δεν προσεγγίζει την τεχνητή νοημοσύνη αποκλειστικά από την πλευρά της τεχνολογίας. Αντίθετα, επιχειρεί να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογική εξέλιξη επηρεάζει τον άνθρωπο και την κοινωνία, μέσα από τα εργαλεία των κοινωνικών, νομικών και ανθρωπιστικών επιστημών.
Ο καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου, Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, μιλώντας στο «ΤyposThes» εξήγησε πως το συμπόσιο υποστηρίζεται από δύο μεταπτυχιακά προγράμματα του ΑΠΘ: το πρόγραμμα που αφορά τη «Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση», και το πρόγραμμα «Φιλοσοφικής, Παιδαγωγικής και Διεπιστημονικής Ανθρωπολογίας».
Έχει ήδη προηγηθεί ένα θερινό και ένα χειμερινό συμπόσιο.
«Βλέποντας την επιτυχία από τα προηγούμενα, θεωρήσαμε ότι μπορούσαμε να πάμε ένα βήμα παραπάνω και να δώσουμε διεθνή διάσταση», σημείωσε ο κ. Ζαρωτιάδης. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι πέρα από την εκπαίδευση και την ανταλλαγή απόψεων, να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για νέες ερευνητικές συνεργασίες μεταξύ των τριών πανεπιστημίων και όχι μόνο.
Πώς είναι άραγε η σχέση των φοιτητών με τις νέες τεχνολογίες; Ο κ. Ζαρωτιάδης υπογράμμισε ότι «η νεότερη γενιά βρίσκεται συχνά πιο κοντά στις τεχνολογικές εξελίξεις από τους πιο έμπειρους ερευνητές, γεγονός που δημιουργεί μια ιδιαίτερη, αλλά και απαιτητική, διαγενεακή σχέση. Οι φοιτητές, όπως και η κοινωνία συνολικά, βρίσκονται ανάμεσα στην αξιοποίηση και την κατάχρηση της τεχνολογίας.
Προφανώς υποστηρίζω την τεχνολογική χρήση των επιτευγμάτων της ανθρωπότητας, όμως πρέπει να γίνεται με προσοχή. Γιατί κάθε τεχνολογικό επίτευγμα είναι ένα εργαλείο, και αυτό εξαρτάται από το πώς θα το χρησιμοποιήσεις». Ο ίδιος επέλεξε να φέρει ως παράδειγμα το τσεκούρι, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κόψει ξύλο αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με καταστροφικό τρόπο.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο, σύμφωνα με τον καθηγητή, βρίσκεται και η συμβολή των ανθρωπιστικών επιστημών στη συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη: «όχι τόσο στο πώς εξελίσσεται η τεχνολογία, αλλά στο πώς και για ποιον σκοπό αξιοποιείται», τόνισε.
Και εκτίμησε πως «Με τη νέα τεχνολογία ενισχύεται η διαδικασία της κρίσης και όχι της αποστήθισης. Αυτό είναι καλό. Πλέον τις πληροφορίες τις έχουμε μπροστά μας, όταν ξέρουμε πώς να τις ζητήσουμε και πώς να τις αξιολογήσουμε».
Αναφορικά με την διεθνή διάσταση του συμποσίου είπε πως «η προσπάθεια διεθνοποίησης είναι πολύ σημαντική. Θεωρώ πως το ΑΠΘ ως δημόσιο πανεπιστήμιο έχει κάνει πολλά βήματα τις τελευταίες δεκαετίες στην διεθνοποίηση της ερευνητικής δραστηριότητας του.
Αυτό που λείπει είναι η ανάδειξη και η επικοινωνία αυτών των δράσεων ώστε να είναι γνωστές στην κοινωνία. Είναι ζητούμενο τα πανεπιστήμια να είναι διεθνοποιημένα. Με όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, όπως την συνεχή υποχρηματοδότηση, τα πανεπιστήμια μας έχουν να επιδείξουν μεγάλα επιτεύγματα».
Παράλληλα εστίασε και στην ειδική συνεδρία που θα αναδείξει ζητήματα για την ανθρώπινη ορθή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών μέσα από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Επίσης είπε πως θα υπάρχουν συνεδρίες που θα αναδεικνύουν τις πιθανές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται ο άνθρωπος και οι ομάδες που δημιουργεί.
Στις κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις της τεχνητής νοημοσύνης εστίασε από την πλευρά του ο διδάκτορας Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης του ΑΠΘ και επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Θέμης Τζήμας.
Ο ίδιος Μιλώντας στο TyposThes εκτίμησε πως πλέον «η ΤΝ παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην ζωή μας, ο οποίος μάλιστα επιταχύνεται και εντείνεται. Αυτό όμως γίνεται με ανεξέλεγκτο τρόπο. Ελέγχεται από μια χούφτα εταιρειών που δεν υφίστανται κανένα έλεγχο. Υπάρχει μια τρομερή αδιαφάνεια και στις τεχνικές και στις ευρύτερα τεχνολογικές εξελίξεις, συμπεριλαμβάνοντας κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις.
Από την εκπαίδευση και την κουλτούρα μέχρι την οικονομία και την πολιτική, όπως είπε, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον ένα αποκλειστικά τεχνικό ζήτημα.
Πόσο επικίνδυνο είναι άραγε αυτό; Ο καθηγητής εξήγησε: «Προφανώς και είναι. Έχουμε δει από πολύ προφανείς περιπτώσεις όπως πχ στην γενοκτονία στη Γάζα όπου η ΤΝ αξιοποιήθηκε με τον πλέον χειρότερο τρόπο. Επίσης θυμίζω ότι χρησιμοποιείται για τον επηρεασμό των εκλογικών σωμάτων και των εκλογών.
Αξιοποιείται με ένα συγκεκριμένο τρόπο στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομία. Αυτό δεν είναι σε εμάς τόσο έντονο, αλλά θα έρθει κι εδώ.
Επίσης θα γίνει μια σειρά συζητήσεων για την επαπειλούμενη ανάδυση της υπερευφυούς τεχνητής νοημοσύνης για την οποία αυτή την στιγμή δεν υπάρχει έλεγχος, δεδομένου ότι οι σημαντικότερες εταιρείες του πεδίου αυτού δραστηριοποιούνται σε χώρες όπου το ρυθμιστικό πλαίσιο είναι περιορισμένο έως ανύπαρκτο».
Ο καθηγητής ανέφερε: «Όπως κάθε τεχνολογική εξέλιξη έτσι και η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πεδίο ταξικού ανταγωνισμού. Προς όφελος τίνος θα εξελιχθεί και προς ποια κατεύθυνση αποτελεί ζήτημα σύγκρουσης και όχι, όπως πολύ πονηρά εμφανίζεται, ως ένα μονόπλευρα τεχνικό ζήτημα.
Είναι το ρυθμιστικό πλαίσιο, το ότι οι κοινωνίες πρέπει να έχουν ενημέρωση πού χρειάζεται η ΤΝ και μέχρι ποιο σημείο. Είναι άλλο να την χρησιμοποιήσεις για ένα τυποποιημένο κείμενο όπως πχ ένα δελτίο τύπου ή στο πλαίσιο της έρευνας για εξατομικευμένες θεραπείες, και άλλο να χρησιμοποιείται για στρατιωτικές τεχνολογίες για πλήρως αυτονομημένα οπλικά συστήματα ή να χρησιμοποιείται με τρόπο που να ακρωτηριάζει την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Είναι άλλο να σκεφτείς μια ιδέα, να την επεξεργαστείς και η ΤΝ να σου κάνει μια επιμέλεια και άλλο να ζητήσεις να ζητήσεις από την ΤΝ να σκεφτεί μια ιδέα για σένα. Στην δεύτερη περίπτωση ακρωτηριάζεις την σκέψη σου. Και η έμπνευση είναι ένα από τα βασικότερα στοιχεία της ανθρώπινης υπόστασης».
Ιδιαίτερο στοιχείο του συμποσίου είναι ότι διεξάγεται στο χώρο της κατασκήνωσης του ΑΠΘ στην Καλάνδρα. «Οι συνεδριάσεις θα γίνουν έξω στο χώρο του κάμπινγκ. Βασίζονται στην συζήτηση και συμμετοχή όλων.
Και στην πρώτη διοργάνωση ήταν πολύ ενδιαφέρον γιατί γίνονταν έξω, γύρω από ένα τραπέζι όπου ήμασταν όλοι μαζεμένοι. Έτσι είναι πιο ελεύθερη η συζήτηση, πιο μικρές εισηγήσεις. Επίσης ήταν ωραίο ότι η θάλασσα, το κάμπινγκ κλπ συνδυάζονται με την επιστημονική συζήτηση», ανέφερε ο κ. Τζήμας.
Συνολικά θα γίνουν 6 συνεδρίες με 4-5 συμμετέχοντες σε καθεμία. «Είμαστε γύρω στους 25 εισηγητές και εγγεγραμμένοι είναι 70 συμμετέχοντες», συμπλήρωσε και σχολίασε πως «τα δημόσια πανεπιστήμια έχουν τρομερές δυνατότητες και παρότι δεν υποστηρίζονται στον βαθμό που θα έπρεπε σήμερα, χάρη στο μεράκι του κόσμου που κινείται (πχ φοιτητές που βοηθούν εθελοντικά), μπορούν ακόμη να βρίσκονται στην πρωτοπορία της επιστημονικής συζήτησης διεθνώς». «Οι συνεργασίες μας όπως και με το Κορνέλ των ΗΠΑ, με πανεπιστήμια από την Κίνα κλπ δείχνουν ότι αξίζει να επενδύσουμε περισσότερο στα δημόσια πανεπιστήμιά μας», κατέληξε.
