Η «Διαφάνεια» του Τσίπρα – Τι προβλέπει η πρώτη προγραμματική του πρόταση

Ανοίγει τη συζήτηση για ένα νέο μοντέλο διαφάνειας και λογοδοσίας στο Δημόσιο

Την πρώτη του προγραμματική πρόταση, αυτή για την εναλλακτική πρόταση για τη Διαύγεια, με το όνομα Διαφάνεια, έδωσε στη δημοσιότητα ο Αλέξης Τσίπρας.

Μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα που φιλοδοξεί να ενοποιήσει, να δομήσει και να καταστήσει ελέγξιμη σε πραγματικό χρόνο τη διαδρομή κάθε δημόσιας δαπάνης περιγράφει η πρώτη προγραμματική πρόταση του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, που δόθηκε πριν λίγο στη δημοσιότητα, ανοίγοντας τη συζήτηση για ένα νέο μοντέλο διαφάνειας και λογοδοσίας στο Δημόσιο.

Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου μπαίνει η πρώτη ολοκληρωμένη προγραμματική πρόταση που καταθέτει το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα, με τίτλο «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ», η οποία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εναλλακτικό και ενιαίο ψηφιακό υπόβαθρο για την παρακολούθηση και τον έλεγχο του δημόσιου χρήματος. Πρόκειται για μια πρόταση που εντάσσεται στο πλαίσιο της σταδιακής δημοσιοποίησης των παρεμβάσεων που επεξεργάζονται ομάδες εργασίας του Ινστιτούτου και επιχειρεί να θέσει από νωρίς τη θεματική της διαφάνειας στο κέντρο της πολιτικής ατζέντας.

Σύμφωνα με το κείμενο της αναλυτικής πρότασης που δόθηκε πριν λίγο στη δημοσιότητα, το πρόβλημα που επιχειρεί να απαντήσει η «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ» εδράζεται στο γεγονός ότι, παρά τη θεσμοθέτηση της «Διαύγειας» το 2010, η μετέπειτα ανάπτυξη πολλαπλών ψηφιακών πλατφορμών στο Δημόσιο δεν συνοδεύτηκε από ενιαίο σχεδιασμό. Το αποτέλεσμα είναι ένα κατακερματισμένο οικοσύστημα, στο οποίο οι πληροφορίες διασκορπίζονται σε ασύνδετα συστήματα, χωρίς ουσιαστική διαλειτουργικότητα και χωρίς δυνατότητα συνολικής παρακολούθησης των δημόσιων δαπανών. Σε πολλές περιπτώσεις, τα δεδομένα δημοσιεύονται σε μη δομημένη μορφή, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αυτοματοποιημένη αναζήτηση, τον έλεγχο και την ανάλυση κινδύνου. Παράλληλα, τα διαφορετικά στάδια μιας δαπάνης –από την προκήρυξη έως την πληρωμή– αποτυπώνονται αποσπασματικά, χωρίς να υφίσταται στην πράξη ένα ενιαίο και αξιόπιστο μονοπάτι ελέγχου.

Μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα με εργαλεία ΑΙ

Η πρόταση για τη «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ» περιγράφει τη δημιουργία μιας κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας που θα λειτουργεί ως ενιαία υποδομή ενοποίησης και ανάλυσης δεδομένων. Η πλατφόρμα θα αντλεί στοιχεία από τα υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, θα τα δομεί και θα τα εμπλουτίζει αυτόματα, προσφέροντας πλήρη εικόνα για την πορεία κάθε δημόσιας δαπάνης, από την αρχική προκήρυξη έως την τελική πληρωμή. Κομβικό στοιχείο αποτελεί η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η πρόβλεψη για υλοποίηση με λογισμικό ανοικτού κώδικα, ανοικτά δεδομένα και διεπαφή προγραμματισμού (API), ώστε να διασφαλίζεται η τεχνολογική ανεξαρτησία του Δημοσίου και να αποφεύγεται η εξάρτηση από συγκεκριμένους προμηθευτές.

Όπως επισημαίνεται στο κείμενο, η «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ» δεν προστίθεται στο υφιστάμενο οικοσύστημα ως μία ακόμη πλατφόρμα, αλλά λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος που ενοποιεί και καθιστά αξιοποιήσιμες όλες τις πληροφορίες. Με αυτόν τον τρόπο, πολίτες, δημοσιογράφοι, ερευνητές και ελεγκτικοί μηχανισμοί αποκτούν πραγματική πρόσβαση σε δομημένα και διασυνδεδεμένα δεδομένα.

Διαφάνεια, ένα εργαλείο για το λογοδοσία του κράτους στους πολίτες

Η πρόταση υπογραμμίζει ότι η πλατφόρμα εγγυάται κοινωνικό έλεγχο, δημιουργία ενιαίου, αξιόπιστου και αμετάβλητου ψηφιακού ίχνους για κάθε δαπάνη, καθώς και ενσωμάτωση μηχανισμών πρόληψης και καταστολής της απάτης μέσω δεικτών κινδύνου για φαινόμενα όπως υπερκοστολογήσεις, καταχρηστικές απευθείας αναθέσεις και κατατμήσεις έργων. Ταυτόχρονα, εισάγει τη μετάβαση από τη «στατική διοικητική δημοσιοποίηση» στη δυναμική ψηφιακή διακυβέρνηση, όπου η παρακολούθηση είναι συνεχής, τεκμηριωμένη και προληπτική.

Το διακύβευμα, σύμφωνα με το ίδιο το κείμενο, είναι πρωτίστως πολιτικό. Η «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ» παρουσιάζεται όχι ως ένα ακόμη τεχνικό έργο ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά ως επιλογή για το πώς το κράτος λογοδοτεί στους πολίτες. Με τα δεδομένα, τα εργαλεία και την τεχνογνωσία να χαρακτηρίζονται ήδη διαθέσιμα, το ζητούμενο μετατίθεται στην πολιτική βούληση: αν η διαφάνεια θα παραμείνει τυπική υποχρέωση ή αν θα εξελιχθεί σε ενεργό μηχανισμό ουσιαστικής λογοδοσίας, πρόληψης της διαφθοράς και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς.

Πηγή: iefimerida.gr