Μεγάλες ζημιές στην οικονομία από τα κλειστά Στενά του Ορμούζ – Τα 2 σενάρια

Κάθε μέρα που περνά με το κρίσιμο πλωτό πέρασμα κλειστό, προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά από την προηγούμενη, σύμφωνα με την Goldman Sachs

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ένα από τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα της Ιαπωνίας μετέδωσε την είδηση της άφιξης ενός τάνκερ που μετέφερε πετρέλαιο από τις ΗΠΑ. Κανονικά, σε μια χώρα που λαμβάνει πολλά τέτοια φορτία κάθε εβδομάδα, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα έπρεπε να αποτελεί είδηση για τα πρωτοσέλιδα. Όμως χωρίς το πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο –αφού Ουάσιγκτον και Τεχεράνη κρατούν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ- τα διυλιστήρια της Ιαπωνίας αρχίζουν να ξεμένουν.

Όσο ΗΠΑ και Ιράν παίζουν την «γάτα με το ποντίκι» στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια οικονομία κρατά την αναπνοή της και ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Ενέργειας Fatih Birol, προειδοποιεί για τη μεγαλύτερη απειλή ενεργειακής ασφάλειας που έχει καταγραφεί ποτέ. Κάθε μέρα που περνά με το κρίσιμο πλωτό πέρασμα κλειστό, προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά από την προηγούμενη, σύμφωνα με την Goldman Sachs.

Η ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης  του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών, πριν από 10 μέρες, δεν κράτησε ούτε 24 ώρες και μια συμφωνία μοιάζει μακρινή, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump επιμένει στον ναυτικό αποκλεισμό, σε μια προσπάθεια να προκαλέσει οικονομική ασφυξία στην Τεχεράνη ώστε να την φέρει πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Οι μόνοι που ωφελούνται από τον αποκλεισμό του Ορμούζ είναι χώρες εκτός του Περσικού Κόλπου που παράγουν πετρέλαιο, σημειώνει η El Pais. Κανένας από τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενους δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει αυτή την κατάσταση να συνεχιστεί πέραν της άνοιξης.

Ιράν: Αρχικά, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η Τεχεράνη θέλησε να παίξει το πιο ισχυρό της «χαρτί», απειλώντας να στερήσει το ένα πέμπτο του πετρελαίου που καταναλώνει ο πλανήτης. Και ενώ σε εκείνη τη φάση  μπορούσε ακόμα να εξάγει το δικό της πετρέλαιο, ο ναυτικός αποκλεισμός τον οποίο επέβαλε ο Trump  άλλαξε την κατάσταση.

Με τις εξαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου, χάλυβα και λιπασμάτων της να βυθίζονται, η Τεχεράνη βλέπει την οικονομία της να δέχεται βαρύ πλήγμα και τα περιθώρια ελιγμών της να συρρικνώνονται.  Αυτό αυξάνει τα κίνητρα για την επίτευξη μιας συμφωνίας που να περιλαμβάνει το επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. 

Από την άλλη, εάν η ιστορία έχει δείξει κάτι, αυτό είναι η ανθεκτικότητα του ιρανικού παραγωγικού τομέα.  Στο τέλος του 2019, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου του Ιράν μειώθηκαν κατακόρυφα από 2,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε μόλις μισό εκατομμύριο. «Και επέζησαν», όπως σημειώνει ο Jorge León, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης της Rystad Energy.

ΗΠΑ: Η επανάσταση του fracking, την τελευταία δεκαετία, δεν αύξησε απλά τα πετρελαϊκά έσοδα των ΗΠΑ, αλλά και μετέτρεψε μια οικονομία που ήταν έντονα εξαρτημένη από το εισαγόμενο πετρέλαιο, σε έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς του πλανήτη. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ είναι άτρωτες μπροστά στην ενεργειακή κρίση.

Οι τιμές της βενζίνης έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, οι ενδιάμεσες εκλογές είναι προ των πυλών και η ιστορία δείχνει ότι κανένας πρόεδρος δεν έχει καταφέρει ποτέ να κερδίσει αυτές τις εκλογές με τις τιμές της βενζίνης να ξεπερνούν τα 4 δολάρια το γαλόνι.

Ο Trump έχει ακόμα κάποιο περιθώριο να μειώσει τις τιμές των καυσίμων, αλλά αυτό είναι μικρό. Εάν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν πριν από τον Μάιο, υποστηρίζει ο León της Rystad Energy, οι τιμές θα εκτοξευθούν στα ύψη μέχρι το φθινόπωρο. Άλλωστε, η περίοδος αιχμής της κατανάλωσης είναι το καλοκαίρι. Σε αυτό το σενάριο, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα μπορούσε να χάσει το ένα ή και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, με τις οι αγορές προβλέψεων να δίνουν ήδη πιθανότητα άνω του 50% στο δεύτερο σενάριο.

Ευρώπη: Αν και ο ρόλος της στη σύγκρουση είναι δευτερεύων, εντούτοις η Ευρώπη είναι μια από τις πλευρές που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών της ενέργειας και την αβεβαιότητα. Αεροπορικές εταιρείες αναγκάζονται να περικόψουν δρομολόγια για να εξοικονομήσουν καύσιμα, οι τιμές του ντίζελ έχουν εκτοξευθεί  πλήττοντας οικογένειες, μεταφορείς, βιομηχανία και τον γεωργικό τομέα, ενώ τα διυλιστήρια προσπαθούν να βρουν αργό πετρέλαιο για να αποτρέψουν την επιδείνωση της κρίσης.

Και όλα αυτά, καθώς οι μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022, που γονάτισε τις μεγάλες οικονομίες της ηπείρου, είναι ακόμα νωπές.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, εν ολίγοις, γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να αντέξουν ένα δεύτερο μεγάλο σοκ όταν έχουν περάσει λιγότερα από πέντε χρόνια από το τελευταίο. Έτσι δικαιολογείται η οργή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων απέναντι στον Trump.

Κίνα: Ο ασιατικός γίγαντας βρισκόταν σε μια πιο άνετη θέση όταν ξέσπασε η κρίση, έχοντας άφθονα αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου αλλά και ένα προβάδισμα στην ηλεκτροκίνηση σε σχέση με τις άλλες μεγάλες οικονομίες. Όμως ούτε το Πεκίνο μπορεί να αντέξει αυτή την κατάσταση για καιρό, κάτι που φάνηκε από την πρόσφατη δημόσια δήλωση του Κινέζου προέδρου Xi Jinping υπέρ του ανοίγματος των Στενών. Με δεδομένο ότι η Κίνα είναι όχι μόνο αγοραστής του ιρανικού πετρελαίου, αλλά και ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους του Ιράν στην περιοχή, η πίεση στην Τεχεράνη αυξάνεται.

Ινδία και αναδυόμενες χώρες της Ασίας: Οι οικονομίες αυτές αποτελούν –μαζί με εκείνες της υποσαχάριας Αφρικής- τον πιο αδύναμο κρίκο αυτής της κρίσης, καθώς εμφανίζουν μεγάλη εξάρτηση από το LPG που προμηθεύονται από την Μέση Ανατολή.

Πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του Κόλπου: Αν και αρχικά στήριξαν ομόφωνα τις αμερικανικές επιθέσεις, πλέον έχουν αρχίσει να πιέζονται από την σκληρή πραγματικότητα. Ήδη, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν προσεγγίσει τον Λευκό Οίκο, ζητώντας βραχυπρόθεσμη ρευστότητα, με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, να λέει ότι έχει λάβει παρόμοια αιτήματα από αρκετές ακόμα χώρες της περιοχής.

Αυτές που ξεκινούν από χειρότερη θέση είναι το υπερχρεωμένο  Μπαχρέιν, το Κουβέιτ που δεν διαθέτει αγωγούς, και το Κατάρ, που ενώ είναι πολύ πλούσιο, βλέπει την οικονομία του να δέχεται βαρύ πλήγμα (το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναθεώρησε τις εκτιμήσεις του και από ανάπτυξη 6,1% που ανέμενε πριν από τον πόλεμο, πλέον μιλά για συρρίκνωση 8,6%). Μόνο η Σαουδική Αραβία μπορεί να αντέξει οικονομικά τον αποκλεισμό του Ορμούζ πέρα ​​από το καλοκαίρι, αναφέρει η El Pais.

Δύο πιθανά σενάρια: «Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι ποιος θα υποχωρήσει τελικά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το Ορμούζ…  Αυτή τη στιγμή, θα έλεγα ότι θα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες», σημειώνει ο επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στην Rystad. Το βασικό του σενάριο είναι ότι και οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε μια ελάχιστη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και ότι το Ιράν θα συνάψει διμερείς συμφωνίες ανά χώρα για να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων. Τα οποία θα πληρώνουν, φυσικά, ένα τέλος «ή μια συνεισφορά για την ανασυγκρότησή του, όπως προτιμάτε να το ονομάσετε», διευκρινίζει.

Η δεύτερη πιθανότητα είναι ο Trump να αποδεχθεί μια επερχόμενη ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές και να συνεχίσει τον πόλεμο επ’ αόριστον. «Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σενάριο: η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε εύκολα να φτάσει τα 200 ή 250 δολάρια ανά βαρέλι και τα προβλήματα εφοδιασμού θα ήταν τεράστια», προειδοποιεί ο León. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε μια μεγάλη ύφεση, αχαλίνωτο πληθωρισμό και μια ενεργειακή κρίση σοβαρότερη από αυτήν που έχει προβλέψει ο Fatih Birol.

Πηγή: moneyreview.gr